Onder de Florentijnen

Florence is een ideale stad voor zelfmoordenaars, kunstenaars en homoseksuelen, kortom: een waar toevluchtsoord voor Engelsen, aldus de Amerikaanse auteur David Leavitt in Florence. Een delicate kwestie. Die aantrekkingskracht heeft de stad vooral te danken aan het romantische beeld dat buitenlanders hebben: Florence staat gelijk aan dood en verval (`in Florence lijkt de dood enerzijds minder vrees en anderzijds meer bekoring te wekken dan elders'), aan erotiek en kunst. Deze combinatie is veelvuldig het onderwerp geweest van romans, brieven en memoires. Aan de hand hiervan wil Leavitt – in het derde deel van serie `Schrijvers en de stad' – een beeld schetsen van de stad. Wat bracht buitenlanders naar Florence, wat kregen ze te zien en met welke teleurstellingen kregen ze te maken?

Homoseksualiteit is altijd een belangrijk thema in Leavitts werk en dankbaar pakt hij dat onderwerp hier op in zijn beschrijving van lotgevallen van homoseksuele auteurs. Daarbij maakt hij zich vooral druk over hen die niet voor hun geaardheid durven uit te komen. Dat levert fraaie beschouwingen op over Victoriaanse schijnheiligheid.

Leavitt is vertrouwd met de stad en het land – met zijn partner Mark Mitchell schreef hij twee boeken over Italië en hij woont een paar maanden per jaar in Toscane – en dat zal de lezer weten ook. Hij laat geen mogelijkheid onbenut om zijn kennis te tonen. Anderhalve eeuw opkomst en neergang van de Anglo-Florentijnse gemeenschap weet hij zo beknopt in kaart te brengen. Het bezwaar van zijn methode is dat Florence nergens echt persoonlijk wordt. Leavitt lijkt iets persoonlijker te worden als hij Florence een moeilijk toegankelijke stad noemt, en concludeert dat de meeste toeristen ondanks verwoedde pogingen niet slagen in hun missie `het echte Florence' te betreden, maar die observatie gaat voor de meeste steden op.

Tperend voor Leavitts aanpak is de passage over het beeld van Neptunus dat in een fontein bij het Palazzo Vecchio staat. Vele historische gebeurtenissen hebben hier plaatsgevonden: oproeren, koningin Victoria die in een rijtuig langsreed en Hitler die in 1938 hier Mussolini de hand schudde. Over de fontein constateert Leavitt fraai dat `tegenwoordig de kuiten van Neptunus met een laagje groene algen zijn bedekt. Die algen zijn de voetschimmel van de geschiedenis'. Wanneer hij 's avonds weer terugkeert en Neptunus nog een keer bewondert, schrijft hij: `Op dit uur is de aanblik van Neptunus, zijn gladde natheid, voldoende om je het water in de mond te laten lopen. [...] Je krijgt zin om je schoenen uit te trekken, door de fontein te waden, en met je nagels de groene algen van zijn flanken te schrapen'. IJdelheid kan charmant zijn, maar om te denken dat je met je teennagels de voetschimmel van de geschiedenis kan verwijderen, gaat toch wel erg ver.

David Leavitt: Florence. Een delicate kwestie. Vertaald uit het Engels door Ronald Vlek. Atlas, 159 blz.euro 16,50

    • Toef Jaeger