De Europese gedachte

Vorige week mislukte de top over de Europese grondwet. Regeringsleiders kwamen met zure gezichten naar buiten, maar verzekerden ons dat de problemen in de toekomst wel degelijk worden opgelost. Er was ook nog een Duitse minister die verklaarde dat Nederland het klimaat vergiftigde met allerlei buitensporige eisen. Nooit gedacht dat Duitsland – `uitgerekend Duitsland', had ik bijna geschreven – zijn kleine buur nog eens van het gebruik van giftige stoffen zou beschuldigen, maar niettemin gaf minister Bot de Duitsers gauw gelijk en verklaarde deemoedig dat Nederland voortaan een toontje lager zal zingen. Onder het motto dat wij anders onze eigen belangen schaden, kent de Nederlandse zelfvernedering geen grenzen.

De top in Brussel was een mooie gelegenheid mij af te vragen in hoeverre ik mij Europeaan voel. Leeft bij mij wel `de Europese gedachte'? Krijg ik een warm gevoel bij het vooruitzicht dat Europa tenslotte één zal worden?

Om te beginnen heb ik nog nooit gestemd bij de verkiezingen voor het Europees parlement. Het regende altijd op die dag. Ook zal ik gedacht hebben: had men, voordat je zo'n parlement invult, niet eerst moeten vragen of je zo'n parlement überhaupt wel wilt. En daarnaast speelde misschien het onbehagen dat Joep Dohmen kernachtig heeft samengevat in de titel van zijn boek: Europese idealisten. Vraag niet hoe het kan, profiteer ervan! Wilt u weten hoe vaak Hedy d'Ancona in Straatsburg haar presentiegeld inde om vervolgens de ochtendvlucht van 10.10 uur naar Nederland te nemen? Lees dat boek, het is vast nog wel ergens te krijgen.

Onlangs is een groot aantal nieuwe landen tot de Europese gemeenschap toegetreden, maar hoe blij moeten wij zijn met al die miljoenen Polen en Hongaren, waarvan een substantieel deel ongetwijfeld nog even antisemitisch is als vroeger? Als ik zie hoe al de Poolse katholieken hun paus aanbidden voel ik ook geen enkele verwantschap. Ik vrees slechts dat er een hoop onzin onze kant uitkomt. In de communistische tijd heb ik gereisd door Roemenië en Bulgarije, en de gedachte dat die ongeneeslijk corrupte landen er straks ook nog eens bijkomen, doet mij huiveren.

Bovendien zal de Europese eenheid onafwendbaar ten koste gaan van de band met de VS. Er zal een machtsstrijd komen tussen Europa en Amerika met een verhevigde concurrentie, die zal leiden tot verwijdering. Dat proces is al aan de gang, maar voor mij is New York dichterbij dan Madrid. Ga mee en u zult u meer thuis voelen in San Francisco of Denver dan in Riga of Bonn.

Cultureel en wetenschappelijk vertegenwoordigen de Amerikanen inmiddels meer de Europese gedachte dan de Europeanen zelf. Het zal allemaal wel eigenbelang zijn, maar de Amerikanen komen in de wereld tenminste op voor de democratie. Het was niet aan hun Europese buurlanden te danken dat de Zwitsers hun joodse tegoeden teruggaven, maar aan de Amerikanen, wat ongelooflijk is als je erover nadenkt.

Dat geografische ligging ook tot een politieke eenheid moet leiden, is een gedachte uit de vorige eeuw. De digitale snelweg kent geen geografie. Daarom zal de Europese eenheid al verouderd zijn als de politici die eindelijk tot stand hebben gebracht. Slaapverwekkend is het vooruitzicht dat je in Europa tenslotte nergens meer naar het buitenland kunt, want van Zweden tot Griekenland zal overal alles hetzelfde zijn. Overal Frans stokbrood, Duitse auto's en Nederlandse kaas, van dezelfde goedgekeurde kwaliteit.

Het enige buitenland dat in Europa over blijft, is Noorwegen. Dat wordt het welvarendste land ter wereld en het Noors zal nog levendig worden gesproken als de Nederlandse taal allang is uitgestorven. Wij zullen de Noren erom benijden, alleen jammer dat wijzelf dan niet meer bestaan.