Cruijff op de espressotafel

Iedere conjunctuurfase heeft zijn eigen soort boeken. Zag het economisch hoogtij zich in de jaren negentig weerspiegeld door een gestage stroom dure, geïllustreerde `koffietafelboeken', de crisis van begin eenentwintigste eeuw vraagt om ander, betaalbaar drukwerk. Een dergelijke redenering moet uitgeverij Waanders hebben gehad bij het begin van de reeks Het ...Boek. Het chique papier en de mooie reproductiekwaliteit van de koffietafelboeken worden in die reeks toegepast in het formaat van 17 bij 13 centimeter: je zou het een `espressotafelboek' kunnen noemen.

Ook in de productie schuilt financieel vernuft. Zo is het vorige maand verschenen Vaderlandse Geschiedenis Boek geproduceerd in samenwerking met het Nationaal Archief. Het boekje zit eenvoudig in elkaar: iedere pagina bevat een plaatje en een tekstje over een tot de verbeelding sprekend moment in de Nederlandse geschiedenis, beginnend bij de Opstand van de Batavieren en eindigend met de conceptie van wat later prinses Catharina-Amalia zou blijken te zijn. De tekstjes zijn sober en toegankelijk, zoals je die van een archief zou verwachten. De nadruk ligt op staatkundige en politieke geschiedenis, met veel kleine, maar mooie afbeeldingen van bijvoorbeeld de huwelijksakte van Engelbert I van Nassau en Johanna van Polanen (waardoor in 1403 de basis werd gelegd voor de economische welstand van de familie Nassau) en de rekening voor de huwelijkskosten bij de verbintenis tussen de vijfjarige Jacoba van Beieren (dochter van de Hollandse graaf Willem VI) en de negenjarige Jan van Touraine. Nationale gebeurtenissen van de tweede garnituur als `De Nacht van Kersten' en `Het Laantje van Van der Gaag' komen ook aan bod. Dat maakt het Vaderlandse Geschiedenis Boek bruikbaar als naslagwerk, zij het niet op cultureel gebied. Wie wil weten wie Rembrandt of Vincent van Gogh was of wie de namen Mulisch en Multatuli zijn ontschoten, heeft niets aan het boek. Sport komt aan bod, maar nogal impressionistisch: met Atje Keulen-Deelstra en Marco van Basten (al is die laatste bij het maken van het register over het hoofd gezien), maar zonder Joop Zoetemelk en Johan Cruijff.

Die laatste komt logischerwijs wel uitgebreid aan bod in een ander recent deel uit de reeks, Het Ajax-boek. Het laatste van de veertien hoofdstukken is geheel aan Cruijff gewijd. De teksten zijn daarbij poëtischer bedoeld dan ze uitpakken (`Talloze aanslagen op de sterke benen die de weelde konden dragen'), maar de samenstellers hebben mooie foto's gevonden. Neem het jeugdhonkbalteam van Ajax uit 1961 dat met Cruijff in de gelederen kampioen van Amsterdam werd, en veel stijlvolle plaatjes uit de jonge jaren van de latere Verlosser. Ook in de andere secties van Het Ajax-boek staat prachtig fotowerk (Rinus Michels voor een waslijn Ajax-shirtjes, vier Ajacieden rennend in de duinen vergezeld van Sinterklaas), waardoor het boek zelfs de moeite waard is voor degenen die drie jaar geleden het prijzige jubileumboek Ajax voor op hun koffietafel aanschaften.

Het Vaderlandse Geschiedenis Boek. Waanders, 448 blz. euro 14,50

Het Ajax Boek. Waanders, 448 blz. euro 14,50