Artistieke puberteit

Soms zijn er beelden die beklijven, of je wilt of niet. Dit voorjaar was er op een kleine solo in Het Domein in Sittard een lcd-schermpje te zien, waarop een oudere, enigszins uitdijende vagina frontaal in beeld werd gebracht. In die vagina, knus tussen de heuvels, lag een wit Mariabeeldje. Het beeldje lag op haar rug, stil en star, en ondertussen bewoog de vagina, alsof de moeder Gods zachtjes werd gewiegd, maar ook ieder moment kon worden ingeslikt. Het was een wat onbenullig installatietje, op het eerste gezicht nadrukkelijk gemaakt om te epateren. Maar het beeld bleef hangen. Al was het maar omdat het zo lekker was om erover te praten – ,,wat ik nou toch weer gezien heb...''

De installatie in Het Domein was van Ruchama Noorda (1979), die vorig jaar de Koninklijke Academie in Den Haag verliet en nu studeert aan het Sandberg Instituut in Amsterdam. Noorda wordt als een talent beschouwd; behalve de presentatie in het Domein werd ze genomineerd voor de Prix Nouvelles Images, is haar werk momenteel te zien in het GEM in Den Haag en heeft ze nu haar eerste galeriesolo bij de Motive Gallery in Haarlem.

Die verwachting is in zoverre begrijpelijk dat Noorda voldoet aan de belangrijkste voorwaarde om als jonge kunstenaar `in the picture' te belanden: ze maakt confronterende beelden. Dat is altijd een handige manier om je visitekaartje af te geven: je valt op, er wordt over je gepraat en daardoor krijg je meer tijd en ruimte om je te bewijzen.

Dat beseft Noorda maar al te goed – zo goed, dat de solo bij Motive een kleine regen van provocerende visitekaartjes is. Zoals een puber zich schreeuwend een plaats in de wereld verovert, verovert Noorda aandacht – bijvoorbeeld met twee foto's van naakte bovenlijven waar een veiligheidsspeld door het vlees is gestoken, aan het metaal bungelt een lintje, of het medailles zijn. Doordat de huid rood opgloeit en de foto's dicht op het lijf zitten, krijg je als toeschouwer even de kriebels – maar ook niet langer, want als het schokeffect is uitgewerkt blijft er niet veel over.

Dat geldt ook voor het filmpje waarop we een vrouw zolang op de bovenkant van haar borst zien beuken dat die rood uitslaat. Pijnlijk, denk je, maar aan één Marina Abramovic hebben we voorlopig meer dan genoeg.

Toch is er alle reden om te hopen dat Noorda nog boven haar artistieke puberteit zal uit stijgen. Haar tekeningen tonen al een stuk meer eigenheid. Die ene grote tekening waarop we drie hoofden zien, als in een bed, die verwachtingsvol, liefdevol misschien zelfs wel, opkijken naar een hoofd dat verdacht dodelijke trekken vertoont, is zelfs erg goed. In z'n ambiguïteit, wel te verstaan, en de spanning die de twijfel over de combinatie van liefde, seks en dood oproept. Als Noorda op dat spoor doorgaat, komt ze er wel.

Ruchama Noorda, t/m 17/1 in Motive Gallery, Burgwal 2, Haarlem. Open wo t/m zo, 13-17u. 21/12 t/m 6/1 gesloten. Inl. (023)5411553 of www.motivegallery.nl.