Nijs: selectie bij hogeschool en universiteit

Universiteiten en hogescholen mogen vanaf volgend studiejaar studenten selecteren op motivatie en vaardigheden. Voorts mogen ze met lager collegegeld proberen bepaalde studies aantrekkelijker te maken. Met hoger collegegeld kunnen ze topopleidingen bieden.

Een voorstel met deze strekking wordt morgen door staatssecretaris Nijs (Onderwijs, VVD) gepresenteerd in de ministerraad. Nijs wil het Nederlandse taboe op selectie in het hoger onderwijs doorbreken. Maatregelen die de gelijke toegang tot onderwijs voor iedereen aantasten zijn zeer omstreden. In navolging van premier Balkenende meent Nijs dat ,,de gelijkheidsdeken flink moet worden opgeschud''. Om de toegankelijkheid voor arme studenten te kunnen waarborgen, zullen de leenfaciliteiten voor deze groep moeten worden uitgebreid.

Doel van het selecteren van studenten en collegegelddifferentiatie is het stimuleren van studies met topkwaliteit. In het huidige hoger onderwijs worden talentvolle studenten onvoldoende geprikkeld, meent het kabinet. De toenemende internationale concurrentie in het hoger onderwijs, en het streven naar een sterke kenniseconomie, maken het nodig meer onderscheid in opleidingen aan te brengen. Een tweede doel is het omlaag brengen van de huidige dertig procent uitval onder studenten. Door studenten te selecteren op motivatie, kennis en vaardigheden is de kans groter dat ze op de juiste plek terechtkomen.

Met verlaging of zelfs volledige kwijtschelding van het collegegeld kunnen universiteiten en hogescholen proberen om meer studenten te interesseren voor bèta- en techniekstudies. Volgens Nijs is er in het Deltaplan Bèta en Techniek geld gereserveerd om 550 bètastudenten `gratis' te kunnen laten studeren. Ook andere opleidingen waar te weinig belangstelling voor is, zoals voor het onderwijs en de zorgsector, moeten op deze manier worden gestimuleerd. Bij zorgopleidingen denkt Nijs aan kwijtschelding achteraf, als mensen een bepaald aantal jaren in de zorg hebben gewerkt.

Verhoging van het collegegeld moet het mogelijk maken dat instellingen zogenoemde topmasters gaan aanbieden, opleidingen met extra kwaliteit en faciliteiten voor slimme, buitenlandse studenten. De derde maatregel, selectie door toelatingstesten, betekent volgens Nijs niet dat het totale aantal studenten zal afnemen. Nijs: ,We gaan voor meer hoger opgeleiden, zowel wat betreft de instroom van eerstejaars als de uitstroom van afgestudeerden. Als studenten door een toelatingstest vroegtijdig op een ander spoor worden gezet, zal de uitval door verkeerde studiekeuze afnemen.'' De huidige wetgeving biedt weinig ruimte voor de voorgestelde maatregelen. Na experimenten met selectie en collegegelddifferentiatie in de studiejaren 2004/2005 en 2005/2006 wil Nijs de wet aanpassen. Een Commissie Toelatingsbeleid moet de experimenten selecteren en begeleiden. Ook moet de Commissie na afloop beoordelen of de toegepaste instrumenten ten koste gaan van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. De Landelijke Studenten Vakbond is tegen de plannen omdat de toegankelijkheid in het geding zou zijn.