`Ik moet dienstbaar zijn'

Ex-tv-presentator Ted de Braak (68) debuteert als spreekstalmeester bij het Wereldkerstcircus in Carré in Amsterdam, dat vanavond begint.

De nieuwe pandjesjas van oplichtend rood fluweel hangt in de kast van zijn kleedkamer, net als het groene vest en de zwarte pantalon met twee dunne rode biezen. De zwarte hoge hoed ligt erboven. ,,Ik denk dat ik daar een paar spiekbriefjes in plak,'' zegt Ted de Braak, ,,want ik weet nog niet zeker of ik alle namen van de artiesten kan onthouden. En deze mensen verdienen het om goed en met respect te worden geannonceerd. Een circus kan ook zonder spreekstalmeester. Als ik het doe, moet ik het góed doen.''

Ted de Braak is spreekstalmeester bij het Wereldkerstcircus, dat vanavond in première gaat in theater Carré in Amsterdam – het laatste evenement voor de sluiting van tien maanden voor een ingrijpende renovatie. De Braak volgt uitgever Peter van Lindonk op, die na vijftien jaar spreekstalmeesterschap uit de piste verdwijnt. ,,Peter deed het heel goed, heel strak,'' aldus de voormalige tv-presentator. ,,Maar ik ben een andere figuur. Ik heb de gewoonte alles te relativeren, al moet ik daar nu een beetje voor oppassen. Het is niet mijn show, ik moet dienstbaar zijn aan het circus. Maar het publiek heeft een bepaalde verwachting van mij. Als ik over Carré zeg dat dit koninklijk huis volgend jaar wordt gerenoveerd, komt daar heus wel een grapje over.''

Acht jaar geleden, toen de NCRV hem niet meer te bieden had dan een quizje in de vooravond, vertrok De Braak uit Nederland. Met zijn vrouw reisde hij rond in een camper, tot ze zich drie jaar geleden vestigden in een dorpje in Zuid-Frankrijk. Daar hielden de tuin, de big bands op het dorpsplein en de musea hem voldoende bezig, zegt hij. Op verzoeken om nog eens aan een programma mee te werken, ging hij niet meer in.

,,Ik heb nooit gezegd dat ik helemaal niets meer wil doen. Ik zou dolgraag een leuke filmrol willen. Maar ik hoor van collega's hoeveel er is veranderd onder invloed van de commerciële tv. Sponsors die het voor het zeggen hebben, marktaandelen die je moet halen. Ik ben erg gevoelig voor sfeer en allergisch voor naijver, in dat soort spanningen heb ik geen zin. En het theater, ach, het aanbod is tegenwoordig zó groot – en bij mij zat het vroeger ook niet altijd vol.''

Wel kwam De Braak deze zomer terug voor een reünie van het satirische tv-team Farce Majeure, waarvan hij in de jaren '70 en '80 prominent lid was. ,,De andere jongens wilden het graag,'' zegt hij, ,,en achteraf vind ik het leuk dat we het gedaan hebben.'' De comeback heeft inmiddels een vervolg gekregen: op 29 december zendt de NCRV een jaaroverzicht van Farce Majeure uit, met nieuwe teksten en oude fragmenten.

De vraag of hij spreekstalmeester wilde worden, bereikte hem een paar maanden geleden per mail. ,,Mijn vrouw heeft terug gemaild; zelf kan ik dat niet. Ik hoefde er geen moment over na te denken. De sfeer van het circus, en een kerstvakantie in Amsterdam – dat kon ik niet laten lopen.''

Wereldkerstcircus, t/m 4/1. Inl. (0900) 25252555, www.theatercarre.nl