HET BEELD

Zolang ik mij kan herinneren was de verkiezing van Sportman, -vrouw en -team van het Jaar een aangelegenheid van de AVRO. Voormalige coryfeeën van de Algemene als Dick van Rijn en Ruud ter Weijden presenteerden knullige, stijf in beeld gebrachte bijeenkomsten, die het suffe imago van de Nederlandse topsport bevestigden. In een ver verleden leidde een onnavolgbare berekening (het aantal nationale kampioenen gedeeld door het inwonertal) tot de aanwijzing van de Sportstad van het jaar: meestal Eindhoven.

Dit jaar liet de NOS zien dat het ook anders kan. Een door de sportkoepel NOC*NSF georganiseerd Sportgala 2003 in de Amsterdamse Rai werd rechtstreeks uitgezonden. De organisatoren hadden goed gekeken naar het Oscargala, en om te beginnen tenue de soirée voorgeschreven. Wat een verademing om eens een zaal vol goed getrainde en elegante lijven in avondkleding te zien! Ook het al geruime tijd bij de verkiezing behorende beeldje, de Jaap Eden, is even diffuus gestileerd als de Oscar, maar dan groter en zwaarder.

Een groot voordeel van de Jaap Eden, vernoemd naar een schaatser-wielrenner uit de tijd van de gebroeders Wright, is dat er maar vier per jaar worden uitgereikt, en de uitzending dus niet eindeloos hoeft te duren. Toch liep men een kwartier uit op anderhalf uur, maar dat kwam vooral door de ruim drie kwartier durende sportconference van Freek de Jonge. Ook dat was een vondst, om een VPRO-achtige kwaliteitsact de toon te laten zetten voor een zaal waar de bobo's niet op de voorste rijen zaten. Hij trof meteen de juiste toon door te beginnen met schimpscheuten naar de afwezige voetbalvedetten, die tot ongenoegen van al die andere Nederlandse topsporters – veelal aardiger mensen – doorgaans het gezicht van de sporttelevisie bepalen.

Maar De Jonge spaarde de aanwezigen evenmin. Terecht merkte hij op dat het jaar voorafgaand aan de Olympische Spelen van Athene niet zo goed was geweest voor de Nederlandse sport, zoals moge blijken uit het feit dat het 4x100m-herenestafetteteam, dat vierde was geworden op de WK atletiek, tot Sportploeg van het Jaar was gekozen.

Dit jaar hadden de sportjournalisten slechts de nominaties verzorgd, en brachten de aanwezige sporters live in de zaal hun stem uit. Objectief valt moeilijk te verdedigen dat Sportman van het Jaar Erben Wennemars, wereldkampioen op twee afstanden, een grotere prestatie had geleverd dan zijn schaatscollega Gianni Romme, Europees en wereldkampioen allround. Maar net als bij de Oscars komt ook de Jaap Eden terecht bij degene die bij zijn vakgenoten de grootste populariteit geniet én genoeg resultaat heeft behaald voor een nominatie. Zo blijft de uitslag het publiek minstens zo goed bij als wanneer je die vooraf exact had kunnen voorspellen.

Respect voor mensen die iets betekenen, dat levert betere televisie op. Later op de avond fleurden de eruditie, welbespraaktheid en jeugd van de 85-jarige Hella Haasse Barend & Van Dorp op. Geïntimideerd liet zelfs Jan Mulder haar uitpraten, terwijl medegast Paul de Leeuw zinnig interpelleerde.

Ned.2 (NOS), Sportgala 2003, 17 december, 21.01u.

    • Hans Beerekamp