Flirt met Shakespeare voor de kerst

Regisseur Jo Roets bewerkte voor het ro theater Shakespeare tot een muzikale kerstvoorstelling.

Hertog Orsino is op Gravin Olivia, Olivia is op Cesario, Cesario is op Orsino en Orsino zou ook op Cesario kunnen zijn, als hij zou weten dat zijn bediende eigenlijk een vrouw is. Shakespeare heeft vast in zichzelf zitten grinniken toen hij de liefdeskomedie Twelfth Night, or What You Will in 1601 schreef. De verliefdheid grijpt in zijn verhaal als een besmettelijke ziekte om zich heen. Bodes snellen af en aan met de prachtigste serenades, er wordt gezucht, gesmacht en gekonkeld.

Een perfecte kerstvoorstelling voor het Rotterdamse ro theater, besloot gastregisseur Jo Roets, want het stuk is ,,lichtvoetig zonder oppervlakkig te zijn''. In zijn opvatting van De Twaalfde Nacht combineert de regisseur van het Vlaamse jeugdtheatergezelschap Laika spel, zang en dans en ook pakte hij de tekst stevig aan. Hij haalde de rijmende jamben eruit en comprimeerde het verhaal om een hogere intensiteit en tempo te bereiken.

,,Je kan De Twaalfde Nacht op honderd manieren doen. Ik koos voor het uitgangspunt dat de personages als grote kinderen achter hun gevoelens aanhollen. Maar we nemen ze wél serieus, hun hart heeft gewoon anders besloten dan hun verstand, dat kan iedereen overkomen,'' zegt Roets.

Een belangrijk personage in de voorstelling is Antonio, een schipper die in het oorspronkelijke verhaal van Shakespeare ,,slechts een poppenkastfiguurtje is''. Antonio heeft als enige de echte liefde geproefd: twaalf nachten lang stond hij zij aan zij met zijn geliefde. Ze heeft hem verlaten, maar dat deert hem niet, hij is bereid de rest van zijn leven op haar te wachten.

Roets: ,,Dat wachten heb ik bewust in het verhaal gebracht als contrast met al dat haastige. Het is mijn eigen inbreng; bij de oorspronkelijk Shakespeare wacht nooit iemand.'' Mede door de rol van Antonio vertaalde Roets de oorspronkelijke titel The Twelfth Night in De Twaalfde Nacht, terwijl de officiële vertaling Driekoningenavond luidt. ,,Ik vind Driekoningenavond een lelijke titel. Nergens blijkt uit het verhaal wat de verwikkelingen ermee te maken hebben. De Twaalfde Nacht klinkt mij spannender én poëtischer in de oren.''

Drie weken voor de première hangt een kartonnen kasteel ietwat voorovergebogen over het toneel van het ro theater. Iets verderop staat een zingende man op een trappetje. Dan knalt opeens een housebeat uit de speakers. Acteurs op sokken en gympies vormen een kringetje en beginnen op aanwijzing van choreograaf Sassan Saghar Yaghmai bereidwillig op en neer te springen.

De `echte' muziek van de voorstelling bestaat uit meer en minder bekende belcanto liederen vanaf eind 17de, begin 18de eeuw, bijeen gebracht en zorgvuldig bewerkt door Wim Selles. Selles zocht ,,melodieën die mee ademen met de acteurs, die in het beste geval fungeren als extra personages.'' Selles koos voor Italiaanse teksten die overeenkomen met de gespeelde scènes. Gaat het verhaal over een schipbreuk, dan wordt er ook over een schipbreuk gezongen.

Een week voor de première ziet de set er totaal anders uit. Het kartonnen kasteel is vervangen door een ingenieus bouwwerk van ijzeren golfplaten. Het bestaat uit losse delen die door de acteurs naar believen kunnen worden verplaatst. Hierdoor duiken gedurende de voorstelling op de raarste plekken knusse hoekjes en kamertjes op. De creatie van decorontwerper Thomas Rupert is het `Grote Paleis van Smachten en Zuchten' gedoopt.

De gympies zijn inmiddels verruild voor stoere laarzen en hooggehakte schoentjes en in plaats van joggingbroeken zijn de lijven nu verpakt in adellijk aandoende kledij. Mezzosopraan Jacqueline Janssen is het mooist: zij zingt haar aria's in een wijduitstaande groene jurk, met voor de gelegenheid een driemaster in haar weelderige pruik, in verband met de scène waarin een schipbreuk voorkomt.

Giechelend wapperen de acteurs met blauwe doeken of duiken naar adem snakkend op uit de golven. De schipbreukelingen staan op een verhoging op het toneel, een toneel-in-het-toneel, zoals Shakespeare dat voorschrijft in Hamlet. Roets kopieerde dat idee, omdat hij zo de dromen van zijn personages kan tonen. ,,Het is een knipoog naar Shakespeare, net zoals dit hele stuk eigenlijk een flirt met hem is. Nu maar hopen dat de vonk overslaat.''

T/m 19/12 try outs, 20/12 première Rotterdamse Schouwburg. Aldaar t/m 4/1. Tournee t/m 22/3. Inl. 010 404 70 70 of www.rotheater.nl

    • Jowi Schmitz