De A4 mag - mits de weg er mag zijn

De bewoners van Midden-Delfland willen best een rijksweg langs hun achtertuin, maar alleen als hun gebied ook wordt opgeknapt. ,,Het is alles of niets'', zegt provinciebestuurder Norder.

,,We willen de weg niet zien, niet horen en niet ruiken'', zegt boer Gert-Jan Hooymans. De koeien staan op stal. De damp slaat van hun koppen. Hooymans onderbreekt het voederen op de Nelly Hoeve in Schipluiden om te vertellen hoe hij denkt over de aanleg van ruim zes kilometer snelweg pal naast zijn land, de A4 Midden-Delfland, waartoe de Tweede Kamer deze week besloot. Hooymans: ,,Wij zijn niet tegen een weg. De polderweg staat hier elke dag vol sluipverkeer. Maar die weg moet wel goed worden aangelegd. Dit is een mooi gebied en dat moet zo blijven.''

Andere inwoners van het landelijk gebied tussen Delft, Schiedam en Vlaardingen denken er net zo over. ,,Het moet een weg zijn die ertoe doet en die er mag zijn'', zo vat Arno Steekelenburg van de Zuid-Hollandse Milieufederatie de gevoelens samen. Ze zien de noodzaak voor een nieuwe weg wel in, want de huidige route tussen Rotterdam en Den Haag over de A13 staat dagelijks propvol. Maar ze zijn ook bevreesd dat in tijden van bezuinigingen de nationale politiek kiest voor een simpele weg, een uitgeklede variant van een plan waarin iedereen zich kon vinden. Het plan werd gemaakt op initiatief van Marnix Norder, gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland. Aller ogen zijn nu gericht op hem. Zal hij zijn rug recht houden? Jazeker, zegt Norder op het Provinciehuis in Den Haag: ,,Ik heb altijd gezegd dat het alles of niets is. De minister heeft 475 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dat is genoeg om de weg half verdiept aan te leggen zoals we hebben afgesproken. Voor de resterende, gebiedsgerichte maatregelen ben ik met de ministeries van LNV, VROM en EZ aan het onderhandelen. Ook de provincie komt met een bijdrage. Ik hoop daar volgende maand inzicht in te kunnen geven.''

Er wordt al veertig jaar gepraat over de A4 door Midden-Delfland. In 1965 besloot de minister van Verkeer en Waterstaat tot de aanleg. Er werd zand gestort en taluds aangelegd. Maar in 1968 bepaalde het toenmalige kabinet dat Midden-Delfland een groene enclave moest blijven. De aanleg werd stilgelegd. Al die tijd ligt er voor de Nelly Hoeve van boer Hooymans een talud voor een viaduct over de nooit gebouwde weg. ,,Ik heb wel eens gevraagd of ze het weg wilden halen, maar dat wilden ze niet.''

In 1998 wilde het laatste kabinet-Kok de weg weer aanleggen, maar daar stak de Tweede Kamer een stokje voor. PvdA-gedeputeerde Norder trok daarna de discussie uit het slop door niet de weg tot uitgangspunt van de plannen te maken, maar het gebied Midden-Delfland zelf. Norder: ,,Het gaat niet om zes kilometer snelweg, maar om zes vierkante kilometer gebiedsontwikkeling.'' De aanleg van een rijksweg moet een impuls worden voor een gebied in versukkeling. Want de melkveehouderij ,,is aan het inzakken'', zegt Norder. Het gebied ,,verrommelt'' door glastuinbouw en de opkomst van maneges en caravanstallingen. En de herstructurering van oude wijken in Vlaardingen en Schiedam zit ,,op slot'', zegt Norder, omdat de mogelijke komst van de A4 investeerders afschrikt.

Norder zegt een ,,vernieuwende manier van besturen'' te hebben geïntroduceerd. Over de A4 Midden-Delfland mocht iedereen vooraf meepraten en plannen indienen. De inspraak van gemeenten, omwonenden, boeren, natuurorganisaties en werkgevers heeft twaalf projecten opgeleverd, zonder uitvoering waarvan de aanleg van de weg volgens Norder niet mogelijk is. De rijksweg moet halfverdiept en begrensd door zanddijken worden aangelegd en bij de steden Schiedam en Vlaardingen als tunnel. Er komen grote `ecopassages' onder het riviertje de Zweth plus honderd hectare `nieuwe natuur'. De boeren krijgen geld om behalve koeien te melken ook bezoekers te ontvangen en te zorgen voor natuur op hun land. Verder wordt het lokale sluipverkeer aangepakt. Norder: ,,Iedereen is het erover eens: zo moet het en anders niet.''

De boeren zijn het daarmee eens. ,,Van mij mag de weg er wel komen'', zegt melkveehouder Cok Langelaan, wiens bedrijf op enkele tientallen meters ligt van het oude talud. De boer staat in de stal zijn koeien te scheren. ,,Tegen luizen en schurft.'' Laat die weg maar komen, zegt hij, maar wel mooi ingepast. En niet al het geld aan natuur besteden, waarschuwt hij, maar ook aan boeren denken. ,,Wat goed is voor de vogeltjes, moet ook goed zijn voor de mensen.''

Voor alle elf projecten exclusief de weg zelf is in totaal nog ongeveer 250 miljoen euro nodig. Als Norder dat bedrag binnen weet te halen, kan het circus van procedures over enkele maanden beginnen. Dan is de zogenoemde Tracé-MER-studie over anderhalf jaar klaar en wordt de aanleg in 2007 ter hand genomen. Maar of de weg er komt, hangt niet alleen af van de financiering. Er heerst na al die jaren nog altijd onzekerheid over het effect van de A4 op de doorstroming elders. Uit verkennend onderzoek van bureau DHV in opdracht van Rijkswaterstaat blijkt dat de nieuwe A4 de huidige rijksweg A13 flink ontlast, maar dat files in de regio niet zullen verdwijnen. En om het nog moeilijker te maken: er ligt ook een rapport van de provincie Zuid-Holland zelf, waarin wordt geconcludeerd dat bij ahaanleg van de A4 de luchtkwaliteit in delen van Schiedam en Vlaardingen onvoldoende zal zijn om Europese normen te halen. Ruim twaalfhonderd woningen zouden worden blootgesteld aan meer dan de toegestane hoeveelheid stikstofdioxide. Vooral Schiedammers vrezen dat hun woningen daarvoor moeten worden wijken of dat hun omgeving door technische aanpassingen wordt verpest. Woordvoerder John van Gestel: ,,Er wonen veel bejaarden die straks tegen hekken aan moeten kijken. Dit is een Mickey Mouse-voorstel.'' Gedeputeerde Norder: ,,We moeten net zo lang nadenken tot we daarvoor een oplossing hebben gevonden.''

    • Arjen Schreuder