Chirac: `Welk Frankrijk willen we?'

De Franse president Jacques Chirac kondigde gisteren een verbod aan op het dragen van `opzichtige' religieuze tekens op scholen. De belangrijkste delen van zijn toespraak.

,,Het debat over het principe van de laïcité (de scheiding van kerk en staat in Frankrijk, red.) raakt aan ons diepste wezen. Het houdt verband met onze nationale eenheid, met onze vaardigheid om samen te leven, met onze kracht om overeenstemming over de essentie te bereiken.

De laïcité hoort bij onze traditie. Het is het hart van onze republikeinse identiteit. Het gaat er vandaag niet om dit principe te herzien, noch om er de grenzen van te verleggen. Het gaat erom de laïcité ten volle van kracht te laten zijn, in overeenstemming met het evenwicht dat wij hebben weten te bereiken en in overeenstemming met de waarden van de Republiek.

Al tweehonderd jaar vormt en vernieuwt de Republiek zich op basis van vrijheid, gegarandeerd door het primaat van de wet boven particuliere belangen, op basis ook van gelijkheid tussen vrouwen en mannen, van gelijkheid van kansen, van rechten, van plichten, en van broederschap tussen alle Fransen, ongeacht hun afkomst of land van herkomst.

In onze Republiek worden de onderlinge verschillen gerespecteerd, omdat iedereen de gemeenschappelijke wet respecteert. Hierdoor wordt Frankrijk overal in de wereld erkend als het vaderland van de rechten van de mens.

Maar de wereld verandert, grenzen vallen weg, uitwisselingen nemen toe. Tegelijkertijd eisen minderheden het recht op een eigen identiteit op, ze willen zich als groep onderscheiden. Dit houdt dikwijls het gevaar in van afzondering, van egoïsme, soms zelfs van intolerantie.

(-) We zullen erin slagen daar een antwoord op te vinden, met wijsheid en met een hereniging van alle Fransen van welke herkomst of overtuiging ook.

(-) Bodem van ideeën en principes die Frankrijk is, is het een open land, gastvrij, genereus. Erfgenaam van een bijzondere nalatenschap, die zijn kracht en trots uitmaakt, is het Franse volk rijk aan (-) een grote verscheidenheid aan geloven op deze oude grond van het christendom, waarin sinds bijna tweeduizend jaar ook een joodse traditie wortelt. (-) De verscheidenheid maakt de grootheid van Frankrijk uit.

(-) Op het moment waarop de grote ideologieën vervagen, winnen het obscurantisme en het fanatisme terrein in de wereld. (-) Eén ding is zeker: het antwoord op deze uitdagingen bevindt zich niet in het oneindig kleine van het in zichzelf keren en van het sectarisme. (-) Het gevaar is het vrijkomen van middelpuntvliedende krachten, de verheerlijking van eigen kenmerken die tot verscheurdheid leidt. (-) Veel jongeren van buitenlandse herkomst, die het Frans als moedertaal hebben (-) slagen en voelen zich op hun gemak in een samenleving die zij als de hunne zien. (-) Hun kwaliteiten, de weg die ze gegaan zijn, hun verdiensten moeten erkend worden. (-) Ik ken het onbegrip, de ontreddering, de opstandigheid soms zelfs van deze jonge Fransen, die hun sollicitaties in de prullenbak zien verdwijnen wegens de klank van hun naam. (-) Er is behoefte aan een nieuwe bewustwording en aan krachtig handelen. De zorg daarvoor zal worden toevertrouwd aan een onafhankelijke instantie die tot taak heeft te strijden tegen iedere vorm van discriminatie (-).

(-) De laïcité garandeert de vrijheid van denken. (-) Zeker, dit principe wordt zelden aangevochten. Velen verwijzen er zelfs naar. Maar de werking ervan botst op nieuwe, toenemende problemen in het bedrijfsleven, in de openbare diensten, in het bijzonder op de scholen en in de ziekenhuizen (-). We kunnen niet tolereren dat, onder het mom van vrijheid van godsdienst, de wetten en de principes van de Republiek worden bestreden. De laïcité is één van de grote verworvenheden van de Republiek. (-) Daarom moeten we metterdaad hetzelfde respect, dezelfde achting daarvoor van alle geestelijke stromingen zeker stellen. Wat dit betreft heeft de islam, de jongste godsdienst op ons grondgebied, recht op een plaats tussen alle andere grote religies. (-) Ondanks vooruitgang moet erkend worden dat er nog veel moet gebeuren. De vorming van Franse imams zal een nieuwe stap zijn. (-) Vandaag lijkt het me van het allergrootste belang dat de godsdienstles wordt ingevoerd op scholen. We moeten (-) een genadeloze strijd aanbinden met vreemdelingenhaat, racisme en in het bijzonder met antisemitisme. (-) We mogen geen enkel gebaar, geen enkele houding, geen woord in die geest afdoen als onbelangrijk! We mogen niets over onze kant laten gaan! Dat is een kwestie van waardigheid.

We moeten met kracht de neutraliteit van en de laïcité in de publieke ruimte bevorderen. (-) Geen enkele Franse burger mag aanleiding hebben te denken dat een vertegenwoordiger van het openbaar gezag hem voortrekt of juist achterstelt op grond van persoonlijke overtuigingen. (-)

De school is de voornaamste plaats voor de verwerving en de overdracht van de waarden die wij delen. Het instrument bij uitstek voor het doen wortelschieten van het republikeinse idee. De plaats waar men de sleutel krijgt uitgereikt om zich te ontplooien en zijn eigen lot in de hand te nemen. (-) In de school verdedigen wij het heiligste van het heiligste, dáár heerst de gelijkheid ten aanzien van het opdoen van kennis, gelijkheid tussen meisjes en jongens, het gemengd onderricht, met name op sportgebied. Ter bescherming van onze kinderen. Opdat onze jeugd niet wordt blootgesteld aan gure winden, die verdelen (-) en de ene tegen de andere opstoken. (-) Het gaat er niet om nieuwe regels in te voeren noch om het verleggen van de grenzen van de laïcité. Het gaat erom met respect maar krachtig en duidelijk op regels te wijzen die al heel lang gelden (-). In alle eer en geweten vind ik dat het dragen van kleding of tekens die opzichtig blijk geven van het aanhangen van een geloof verboden moeten worden op de openbare school (-). Het is duidelijk dat daarvoor een wet nodig is.

Dames en heren, het debat over de laïcité, over de integratie, over de gelijkheid van kansen, over de rechten van de vrouw stelt ons steeds voor dezelfde vraag: welk Frankrijk willen we, voor onszelf en voor onze kinderen?''

WWW.NRC.NL: tekst toespraak