Aznar neemt afscheid zonder warme woorden

Twintig jaar lang was hij parlementariër, acht jaar premier, maar met geen woord bedankte hij ook maar iemand van zijn politieke tegenstanders. Premier José María Aznar trad gisteren voor het laatst op in een plenaire zitting van het Spaanse parlement, dat na het kerstreces ontbonden blijft in verband met de naderende verkiezingen. En het afscheid voltrok zich geheel in de stijl waarin de Spaanse premier zich het meest thuis voelt. Misprijzende woorden voor zijn politieke tegenstanders, agressief verbaal tumult en dat alles in een sfeer van autoritaire confrontatie en verdeeldheid.

Dat het geen gezellig afscheid zou worden – met warme woorden over en weer – was wel te verwachten, maar zelfs in ervaren politieke commentaren sijpelde de verbazing door dat de premier tot op het laatste moment volhardde in zijn concessieloze, stugge en onaangename optreden. Een karaktertrek die volgens menigeen eveneens een grote rol heeft gespeeld bij de geïsoleerde positie binnen Europa waarin Spanje zich nu bevindt. De totale mislukking van het grondwetdebat binnen de Europese Unie, en de ruzie met Frankrijk en Duitsland als gevolg van de onvoorwaardelijke steun aan de regering Bush in de oorlog in Irak hebben voor een echec gezorgd.

Die mislukking werd de vertrekkende premier in verschillende bewoordingen onder de neus gewreven door de collectieve oppositie. ,,U besloot de consensus over de buitenlandpolitiek te doorbreken en ons beleid van bondgenootschappen te veranderen'', aldus de socialistische oppositieleider José Luis Rodríguez Zapatero. ,,U wilde (...) het `nieuwe Europa' aanvoeren, volgens u de goeden, tegenover het oude Europa, volgens u de slechteriken.'' In de acht jaar van zijn premierschap was de premier er volgens Zapatero uitstekend in geslaagd de belangrijke rol die Spanje onder zijn voorganger Felipe González had gespeeld bij de Europese integratie te veranderen in een factor voor de huidige verdeeldheid.

Daar wist de vertrekkende premier wel raad mee. Zapatero is ,,een ongeschikt persoon'' om zijn eigen partij te leiden, sneerde Aznar. De socialisten zijn immers niet langer een `nationale partij' te noemen nu zij in de belangrijke Catalaanse regio een coalitieregering hebben gevormd met de radicale, republikeinse nationalisten. Het idee van de eenheid van Spanje wordt daarmee te grabbel gegooid ,,voor een stukje macht'', aldus het misprijzende commentaar van de premier. Zijn partijgenoten beloonden hem na afloop met een applaus dat zelfs aanhield nadat de premier de zaal verlaten had. Bij de verkiezingen die maart volgend jaar worden gehouden is Aznar eigener beweging teruggetreden als lijsttrekker.

    • Steven Adolf