Andy Serkis

Een ster worden met een door de computer gemaakt gezicht. Dat overkwam Andy Serkis als Gollem in The Lord of the Rings. Er gaan stemmen op voor een Oscar-nominatie.

Het zal je maar overkomen. De grootste rol van je leven spelen en dan niet in de film te zien zijn. Althans, niet met je eigen lichaam. Misschien wel een Oscar-nominatie krijgen en dan nauwelijks op straat herkend worden. Is dat het lot van een nieuwe generatie filmsterren, bij wie de computer hun stem, emoties en bewegingen omzet in een geanimeerd personage? Het overkwam de Britse theateracteur Andy Serkis (Londen, 24 april 1964) die in de The Lord of the Rings-trilogie het wezen Gollem speelt, een door de macht en aantrekkingskracht van de Ring gedegenereerde hobbit én samen met Sam de belangrijkste reisgenoot van hoofdpersoon Frodo. Hij is verwant aan de Bijbelse Kain, Caliban uit Shakespeares The Tempest en de klokkenluider van de Notre Dame, schizofreen, monsterlijk én menselijk. Serkis speelt hem als een drugsverslaafde. De zucht naar de Ring verteert hem.

Aan het begin van het slotdeel The Return of the King krijgen we hem heel even te zien, acteur Andy Serkis, met zijn eigen ogen en zijn eigen neus. De film opent met de transformatie van de hobbit Sméagol tot een uitgeteerd schepsel dat niets eens zijn eigen naam meer kan uitspreken. Gollem is de klank die hij diep uit zijn keel opbraakt, en zo werd hij bekend. Maar ook daar lijkt hij in niets op de rollen die hij eerder speelde in Mike Leighs Career Girls of Topsy-Turvy. Laat staan dat je hem herkent uit Clueless of Insomnia.

Serkis omschrijft zichzelf in een boekje over de creatie van Gollem, dat hij een `haar-acteur' is: iemand die de afstand tot zijn personage via de juiste haardracht overbrugt. Maar zelfs Gollems haren zijn door de computer gegenereerd!

Toen Serkis in 1999 werd gevraagd auditie te doen voor Gollem, dacht hij dat het om een nasynchronisatie-klus van drie weken ging. Het was echter de bedoeling dat hij tijdens de opnamen aanwezig zou zijn, zodat de andere acteurs met hem in wisselwerking konden treden. Zijn lichaamsbewegingen werden met behulp van elektroden gevolgd en vastgelegd in de computer. En daaruit ontstond uiteindelijk het personage zoals het in de film te zien is. Het is de eerste keer dat een door een acteur gecreëerd personage op die manier ten grondslag ligt aan een computerwezen.

De rest is al bijna geschiedenis. Gollem veroverde de wereld en werd een van de meest populaire schepselen uit de filmreeks. Alleen de precieze acteerprestatie van Serkis bleef controversieel. Al bij de Oscar-nominaties van dit jaar gingen er stemmen op dat hij voor een Academy Award in aanmerking zou moeten komen. Nu Serkis ook daadwerkelijk even in The Return of the King te zien is, lijkt dat bij de volgende ronde makkelijker te realiseren. Zelf vind de acteur het vooral belangrijk dat door zijn rol als Gollem de discussie over acteren weer geopend is: ,,Het is een nieuwe manier van werken, zei hij onlangs in Berlijn, tijdens een groepsinterview met deze krant. ,,Elke scène is eerst met de andere acteurs opgenomen, en daarna nog een keer voor de `motion capture'. Maar ik heb niet wezenlijk anders gespeeld, en me even intensief op de rol voorbereid als ik wel herkenbaar zou zijn geweest. Het maakt voor de prestatie geen verschil. Bovendien is zelfs Gollems mimiek op mijn gelaatsuitdrukkingen gebaseerd.

    • Dana Linssen