Voertuig in een spagaat voor een rolstoel

Het laden en lossen van rolstoelen en kratten bier heeft veel gemeen. Een nieuw ontworpen vrachtauto zakt er voor door de assen.

Zoals een supermarkt wordt bevoorraad, zo worden gehandicapten in een rolstoel afgeleverd bij hun dagverblijf of op een ander adres. Het laden en lossen van rolstoelen gaat net als zeeppoeder en kratten bier.

Er is een voertuig en een laadsysteem. Meestal is dat een klep achter. Hij wordt elektrisch of hydraulisch bewogen. Eerst draait de klep van verticale stand 90 graden naar horizontaal. Het voertuig heeft dan een balkon van achteren, even hoog als de laadvloer. Dat balkon kan zakken tot op de grond. Nu kan er iets opgezet of opgereden worden. De klep gaat in horizontale stand omhoog tot aan de laadvloer. De spullen op de klep worden de vrachtwagen ingeduwd. Klep klapt dicht en het transport begint. Bij lossen gaat het andersom.

Omdat de vrachtwagen die de supermarkt bevoorraadt vaak aan een andere kant lost dan waar de klanten binnengaan zal het veel mensen ontgaan. Men moet er ook oog voor hebben en belangstelling. Om te zien dat dit laden en lossen een heel gedoe is. Verre van ergonomisch ideaal, de vrachtrijder moet nog flink rukken aan zijn lading en karretjes vol goederen op zwenkwieltjes zijn licht geneigd er vandoor te gaan. Bovendien werkt de laadklep als een horizontale guillotine bij passerende bromfietsers die niet goed opletten.

Zonder het te beseffen, zonder er op uit te zijn geweest, hebben een constructiebedrijf in de Achterhoek en de chef logistiek van een instelling voor gehandicapten een nieuw, veel slimmer laad- en lossysteem bedacht waar kruideniers en transporteurs in de toekomst veel plezier aan kunnen beleven. Een voertuig voor het transport zakt in zijn geheel door zijn knieën.

De Cruquiushoeve van de Stichting Epilepsie Instellingen Nederland is een vijftig hectare groot terrein bij Heemstede dat is ingericht als een recreatiebungalowpark. Er verblijven geestelijk en lichamelijk gehandicapten. Ze kunnen niet allemaal lopen. Elke dag moeten er tientallen vervoerd worden over het terrein. Naar een dagverblijf, naar een manege, naar de dokter of therapeut en weer terug naar huis. Er is een oude tot bus omgebouwde SRV-wagen voor personentransport over het terrein. Met een laadklep die rolstoelen naar binnen hijst. Een uitgewoonde, versleten, stinkende bus met dieselmotor. Ook binnen in de bus stinkt het. Hij was aan vervanging toe.

Angela Kors, chef logistiek van de Cruquiushoeve brak zich het hoofd over de keus voor een nieuwe aanschaf. Ze dacht aan een grote bus. Ze dacht aan een paar kleinere busjes. Maar ze dacht ook aan de klep. Die kost veel tijd. Grote afstanden hoeven op het terrein niet te worden afgelegd met de vervoersmiddelen, naar verhouding neemt het laden en lossen meer tijd dan het rijden. Als het gesmeerd gaat, duurt het naar binnen hijsen van een gehandicapte in een rolstoel een minuut. Ook om hem terug op aarde te laten zakken op de klep kost een minuut. Het lijkt niet schokkend, maar het kunnen per dag veertig passagiers zijn die heen en weer gereden moeten worden, en niet allemaal tegelijk, daarvoor is de SRV-wagen niet groot genoeg. Veertig rolstoelen die dagelijks mee moeten, vragen twee keer tachtig minuten op en neer hijsen. Meer dan tweeënhalf uur. De klep is een onding. De kruidenier en de vrachtwagenchauffeur weten er over mee te praten.

Angela Kors ging op zoek. Op het terrein van de Cruquiushoeve moet beter niet met diesels gereden worden. Elektrisch is schoner en stiller. Bovendien is het met een grote bus of een nieuwe SRV-wagen onhandig manoeuvreren over de smalle weggetjes van het bungalowpark. Een trekker met een kar er achter kan soepeler de bochten nemen en in het verleden was al eens zo'n trekker met kar voor personenvervoer in gebruik geweest. Ook een onhandig ding bij laden en lossen, die kar.

Maar toch. Kors zocht contact met Truckbouw Aalten, een fabrikant van elektrische trekkertjes die de afgelopen jaren in betrekkelijke stilte een paar ongewone, gedurfde vehikels heeft gebouwd. Voor het leger bijvoorbeeld, dat zocht naar middelen om zware Leopard tanks uit hun stalling te kunnen slepen zonder dat de soldaten de moord stikken in dieseldampen. Er bestond nergens ter wereld een elektrische trekker die sterk genoeg was om tanks te slepen, soms tegen een helling op. En al helemaal niet een trekker die dat een hele dag zou kunnen volhouden op een acculading. Truckbouw Aalten bouwde er een, deed de generaals versteld staan van de kracht en het uithoudingsvermogen en het leger bestelde er meteen 25 van.

Zo is er ook een elektrisch trekkertje gebouwd van gietijzer. Het klinkt krankzinnig, voertuigen moeten bij voorkeur licht zijn om energie te besparen. Maar in een bloemenveiling bleek het geringe gewicht een nadeel. De wielen van de trekkers konden slippen op de gladde vloer. Een waagstuk: een gietijzeren carrosserie. Het werkt.

Truckbouw Aalten kon een standaard elektrische trekker leveren, maar de wagen er achter die Angela Kors zich droomde, bestond niet. Er zouden tien rolstoelen en nog wat mensen zonder wielen in mee moeten kunnen, maar het laden en lossen zou anders moeten, makkelijker en snel, weg met die laadklep. Van knielende bussen had men al wel gehoord. Er bestaat zelfs een knielende vuilniswagen die het de vuilnisman/chauffeur makkelijk maakt in en uit te stappen.

Maar het moest radicaler. De wagen zou in zijn geheel tot op de grond moeten kunnen zakken zodat rolstoelen niet tegen een hellinkje opgeduwd hoeven worden. Truckbouw Aalten ontwierp de wagen en liet hem bouwen. Een elektromotortje, gevoed door stroom uit een accu, drijft een oliepomp aan van een eenvoudig hydraulisch systeem. De wagen zakt in twee tellen door zijn assen, de wielen gaan opzij als de benen van een balletdanser in spagaat. Met hetzelfde gemak tilt het hydrauliek de wagen weer op zijn wielen en trekt het elektrische trekkertje hem voort. Tijdwinst en comfort. En wie het ziet werken begrijpt op slag niet waarom er niet al honderden van deze wagens zijn bedacht en gebouwd in maten en soorten. Ook voor kratjes bier en zeeppoeders en grote vrachten? Ja, dat moet kunnen, zeggen ze bij Truckbouw Aalten. We kunnen de constructie in zwaardere uitvoering ook toepassen voor andere vormen van vervoer. In Aalten durven ze.