`Segregatie door bijzondere school'

Wethouder Oudkerk van Amsterdam pleit voor het afschaffen van het bijzonder onderwijs. Door de opkomst van het islamitisch onderwijs staan ook andere bijzondere scholen steeds meer onder druk.

De jongens en meisjes op islamitische basisschool El Tawheed in de Amsterdamse wijk De Baarsjes zitten vanaf groep 5 niet meer bij elkaar, maar gescheiden in de klas. Ook de zwemles volgen ze niet samen. De godsdienstlessen gaan vooral over de geloofsleer: de verhalen van de profeten, de vijf zuilen van de islam en de gedragsregels. Vrouwelijke docenten moeten verplicht een hoofddoek dragen.

Toch, schrijft een onafhankelijke commissie in een gisteren verschenen rapport, zijn er op As-Siddieq ,,geen integratiebelemmerende factoren'' aangetroffen. De school is orthodox en streng, maar vormt geen bedreiging voor de integratie van de vijfhonderd leerlingen. Alles gaat goed, op enkele `verbeterpunten' na twee schoolbestuurders zitten ook in het bestuur van een stichting die de radicale moskee El Tawheed beheert en de school moet centrale godsdienstlessen ontwikkelen.

,,Genuanceerd'', zei onderwijswethouder Rob Oudkerk van Amsterdam gisteren spottend over de conclusies van de commissie. Hij was opdrachtgever, nadat de Onderwijsinspectie vorig jaar concludeerde dat de school, evenals twee andere islamitische basisscholen, te weinig deed om de integratie van de leerlingen in de samenleving te bevorderen. De wethouder neemt geen genoegen met de conclusies; hij vindt dat de school veel meer moet doen om de integratie van de leerlingen te bevorderen.

Oudkerk wil zelfs verdergaan. Op termijn wil hij zelfs af van het bijzonder onderwijs in Nederland. Het bestaan van joodse, christelijke islamitische en hindoeïstische scholen in Nederland werkt de scheiding tussen verschillende bevolkingsgroepen in de hand, vindt hij. ,,Ik wil van het bijzonder onderwijs gemengde openbare scholen maken'', aldus Oudkerk gisteren. Afschaffen van het bijzonder onderwijs zou de segregatie in het Amsterdamse onderwijs op 127 van de 201 Amsterdamse scholen is meer dan de helft van de leerlingen allochtoon tegengaan, aldus Oudkerk.

Daarom moet ouders niet langer gevraagd worden naar de richting van de school, zoals nu gebeurt, maar naar de manier van onderwijs die zij voor hun kind willen.

De reactie van Oudkerk, zegt onderzoeker Sjoerd Karsten van het SCO Kohnstamminstituut van de Universiteit van Amsterdam, tekent de houding die de meeste politieke partijen hebben over het islamitisch onderwijs. ,,Niet langer is de vraag relevant of scholen zich aan de regels houden. Ze moeten nu ook een actieve bijdrage aan de integratie bieden.''

Decennialang was het simpel: iedere burger is vrij een eigen school te stichten die past bij zijn eigen geloof. Artikel 23 van de Grondwet garandeert sinds 1917 de gelijke behandeling van het openbaar en bijzonder onderwijs, en dus ook gelijke bekostiging. Zolang zij hun leerlingen de `kerndoelen' bijbrengen en geen negatief inspectieoordeel krijgen, mogen er new age-, reformatorische, joodse en katholieke scholen zijn. Het weigeren van kinderen is toegestaan. Ook mogen zij orthodoxe godsdienstlessen geven of strenge kledingvoorschriften stellen.

De razendsnelle opkomst van het islamitisch onderwijs heeft de vrijheid van onderwijs plotseling omstreden gemaakt. Sinds circa vijftien jaar geleden de eerste islamitische school werd opgericht, is het aantal gestegen naar 41. Bijna achtduizend leerlingen zitten er op school. En de behoefte aan islamitisch onderwijs, blijkt uit onderzoek van het SCO Kohnstamminstituut, is nog veel groter. In de Amsterdamse wijken Bos en Lommer en De Baarsjes wil een kwart van de ouders het liefst dat hun kind naar een islamitische school gaat. Ouders zeggen dat ze een school voor hun kind zoeken die ze de islam bijbrengt. Soms vinden ze de regels op andere scholen te vrij. Karsten: ,,Islamitische ouders zijn ongeveer net zo gemotiveerd als ouders die hun kind naar een montessorischool willen sturen. Daar is de vraag ook veel groter dan het aanbod.''

Omdat in de praktijk vrijwel alle leerlingen op islamitische scholen allochtoon zijn, werken zij de integratie van de leerlingen in de Nederlandse samenleving tegen, vindt ook de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Hierdoor weegt het belang van de vrijheid van onderwijs volgens de VVD niet langer op tegen dat van de integratie van etnische minderheden. Ook premier Balkenende waarschuwde onlangs voor de opkomst van een islamitische zuil.

Ook bijzondere scholen die niet islamitisch zijn, komen daardoor onder druk te staan. Zo wil de VVD-fractie in de Tweede Kamer dat álle bijzondere scholen voortaan aan strengere stichtingsnormen moeten voldoen. Zo mogen bijzondere scholen niet langer uit alleen Turkse of Marokkaanse leerlingen bestaan en moeten zij aantonen dat zij een ,,bijdrage leveren aan de kernwaarden van de Nederlandse rechtsstaat''.

En gisteren uitte PvdA-wethouder Oudkerk de wens om het hele bijzonder onderwijs af te schaffen ten gunste van gemengde openbare scholen. Dit is tegen het zere been van voorzitter Jan Hus van de Stichting PCOOA/SSCS, die 34 protestants-christelijke scholen in Amsterdam bestuurt. ,,De suggestie is plotseling dat álle bijzondere scholen de integratie tegenwerken en leerlingen met een ander geloof weigeren. Maar Oudkerk vergeet dat onze scholen meer allochtone leerlingen tellen dan de openbare. We vragen alleen of ouders de grondslag van de school respecteren.''

Ook onderzoeker Karsten betwijfelt of het plan de segregatie in Amsterdam tegengaat. ,,Christelijke scholen weigeren, op een paar strenge scholen na, bijna geen kinderen. Ze hebben juist meer dan de helft van de allochtone achterstandsleerlingen. In Amsterdam staan ze juist vooral in de oude arbeiderswijken, waar nu de meeste moslims wonen. Het klopt niet dat ouders alleen maar een school kiezen op basis van hun geloof.''