Palestijnen hopen dat het allemaal niet waar is

Onder de Palestijnen wordt met verbijstering en ongeloof gereageerd op de arrestatie van Saddam Hussein. Gevoelens van vernedering en van woede strijden om voorrang.

Recht tegenover de Damascuspoort, voor de muren van de Oude Stad van Jeruzalem, spuwt een oude vuilnisman op de grond. Hij klopt heftig met de stok waarmee hij papier en ander afval verzamelt en vervloekt Saddam Hussein wiens beeld op alle voorpagina's prijkt van de op de stoep uitgestalde Arabische kranten. ,,Jij hebt ons allemaal vernederd'', roept hij.

Onder de Palestijnen wordt met verbijstering en ongeloof gereageerd op de arrestatie van Saddam Hussein, met gevoelens van vernedering maar ook van woede en verontwaardiging over het feit dat de verdreven Iraakse president geen weerstand heeft geboden.

,,Saddam Hussein is allang dood. Dit is een opgezette vertoning'', zegt Nader verontwaardigd. Nader verkoopt boeken in een goedlopende zaak op de drukke Salah al-Dinstraat in Oost-Jeruzalem, maar hij heeft nu even geen oog voor zijn klanten en des te meer voor de televisieberichten uit Irak.

,,Eerst dacht ik, ja, ze hebben hem te pakken'', legt Nader uit. ,,Maar toen in de tv-beelden zag – zijn houding en dan dat vernederende medische onderzoek – wist ik het zeker: dit is hem niet. Saddam heeft niets te verliezen. Zijn twee zonen zijn gedood en zelf zat hij als een opgejaagd wild dier in de hoek gedreven. Ik geloof niet dat hij zich zomaar kon overgeven.'' Nee, hij is allang dood en nu krijgen we, op een heel kritiek moment voor Amerika in Irak, een uiterst beledigende schijnvertoning die de Arabieren voorstelt als primitief, met beelden van een leider die in een grot schuilt, verlekkerd is op geld en te laf is om zich te verdedigen.''

Voor Mahdi Abd al-Hadi, de directeur van het Palestijnse studiecentrum voor Internationale Betrekkingen (PASSIA), staat de Arabische wereld in zijn geheel voor een grote uitdaging. ,,Had Saddam weerstand geboden en verkozen te sterven was hij voor altijd een martelaar gebleven, een legendarische leider en de grote verdediger van de Arabische wereld die tegen de VS durfde op te staan. Maar nu hij zich lafhartig heeft overgegeven worden de Arabieren wel gedwongen de waarheid onder ogen zien.''

,,Het beeld van de heroïsche Arabische strijder ligt voor altijd aan diggelen'', vreest Mahdi Abd al-Hadi.

,,Het is het einde van een droom, de nationale trots en de mensen ondergaan een collectieve vernedering die het resultaat is van een jarenlange zinsbegoocheling. Die grote schok, het einde van de 1001 nacht, dateert eigenlijk al van de val van Bagdad – Bagdad! De meeste Arabieren hadden zich nog niet verzoend met het feit dat de grote natie niet in staat bleek zichzelf te verdedigen en het Arabische establishment was verslagen. Niemand was bereid dat toe te geven'', zegt hij.

Veel Palestijnen draaien ook nu maar liever de knop om; geen tv- of radionieuws meer, we willen het niet weten. Anderen houden vast aan complottheorieën: er is zeker een deal, Saddam werkt samen met de CIA, of ze hebben hem met gas verdoofd en uitgeschakeld voor hij gevangen werd. Abd al-Hadi vreest dat dergelijke complottheorieen nog aan aanhang zullen winnen als een openbaar proces lang uitblijft.

,,Voor mij zijn de oorlog, het Amerikaanse unilaterale optreden en de bezetting van Irak onverantwoord, en ik acht de kans groot dat er helemaal geen open proces komt en dat de vragen die openstaan onbeantwoord zullen blijven'', aldus Abd al-Hadi.

,,De Amerikanen zal het een zorg wezen of wij met onszelf in het reine komen. En dat is nu precies waar het op dit moment voor heel de Arabische wereld om gaat: het is tijd om de ogen te openen. Er moet een proces komen in Bagdad waarbij de Irakezen zowel de cijfers, onder andere over de doden, als de beschuldigingen over Iraakse massavernietigingswapens kunnen onderzoeken. Saddam moet moet nu publiek rekenschap afleggen. Wie was hij? Een bedrieger, was het allemaal narcisme? Heeft hij gemoord? Waarom? Had hij wapens om de wereld mee in brand te steken? Wat was zijn ideologie? Had hij een visie voor de Arabische wereld?''

Suhad Abdellatif, een 30-jarige bankbediende, begrijpt dat veel Palestijnen op straat komen voor Saddam. ,,Hij heeft de Palestijnse strijd gesteund, meer dan wie dan ook. Tienduizend dollar gaf hij voor iedere familie die een slachtoffer telt, sinds het begin van de intifadah. Dus, wat ook zijn bijbedoelingen waren, hij kan hier op veel sympathie onder de bevolking rekenen.''

    • Wilfried Bossier