Keuze

Op de Achterpagina gaven zes Reve-bewonderaars de afgelopen weken een toelichting op hun favoriete citaat uit het werk van Gerard Reve. Interessant, maar het maakt wel nieuwsgierig naar het fragment dat de meester zelf zou hebben gekozen, ware hij daartoe nog in staat geweest.

Hebben we een aanwijzing? Jazeker.

Onlangs kreeg ik een boek in handen waarvan ik het bestaan niet kende. Het heet 100 schrijvers maakten een keuze uit eigen werk, het verscheen in 1970 bij Uitgeverij N.I.B. in Zeist, en het werd voor middelbare scholen samengesteld door Adriaan van der Veen en Martin Mooy.

Niet alle belangrijke schrijvers deden eraan mee Hermans, Mulisch en Wolkers ontbreken bijvoorbeeld maar de meeste schrijvers hadden er geen bezwaar tegen. Hun werd gevraagd een fragment van ongeveer 1.500 woorden te kiezen, die keuze toe te lichten en `een korte, informatieve levensbeschrijving' te geven.

Ook de gebroeders Van het Reve waren van de partij. Gerard koos het laatste deel van de Brief door tranen uitgewist uit Nader tot U. Het begint met de zinnen: ,,Alles was tranen. Nog geen zeven maanden geleden had Wimie voor Prijsdier een fisiekboekje gekocht met een jongen buitenop, voor ƒ4,75 of ongeveer dat bedrag, maar toen hij het thuis open maakte, stonden er alleen maar blote meiden in, met platte tietjes.''

Helaas wilde Gerard zijn keus niet toelichten. ,,Ik vind een verantwoording van mijn keuze overbodig'', schreef hij. Ook zijn levensbeschrijving hield hij zo kort mogelijk: ,,14 december 1923 te Amsterdam, Vossius Gymnasium, Amsterdamse Grafische School.''

Broer Karel was een tikje mededeelzamer. Hij komt met een aantal fragmenten onder de kop Stel dat Theun de Vries een roman schrijft, en andere fragmenten. Het begint met de zinnen: ,,Stel dat Theun de Vries een roman schrijft afkloppen over het intellectuele leven in Nederland in de jaren dertig. Paul de Groot is hem in zekere zin hier voorgegaan en Theun is altijd een goed volger geweest.''

Waarom deze keuze? Karel: ,,Mijn zoon zei dat die stukjes van mij grotendeels waardeloos waren. Nochtans was hij bereid de meest leesbare uit te kiezen.''

Hoe onbelangrijker de schrijver, hoe uitvoeriger doorgaans zijn toelichting op het gekozen fragment. En er zijn heel wat van de honderd schrijvers in de loop van de dertig jaar die volgden minder belangrijk geworden.

Simon Vestdijk kiest een fragment uit De koperen tuin (beginnend met de woorden ,,Maar terwijl ik zo rekende en afwoog en beraamde...'') en voegt er verrassend openhartig aan toe dat ,,De koperen tuin m.i. mijn beste roman is''.

Simon Carmiggelt kiest uit zijn reusachtige productie de column De spiegel uit Fluiten in het donker ,,omdat ik het een nogal geslaagd verhaal vind''. Het is een somber verhaal over een vrouw die gevangen heeft gezeten.

Godfried Bomans selecteert Van hetzelfde uit de gelijknamige bundel met de toelichting dat ,,het stuk precies die verbinding weergeeft van ernst en humor, die ik voor mijn werk kenmerkend acht''. Het gaat over een gewoonte waaraan we ons over ruim twee weken weer uitgebreid zullen overgeven: elkaar een gelukkig nieuwjaar wensen.