Verlangen naar Nederland

De nostalgie druipt van het drieluik Hollands Amerika waarvan vanavond het eerste deel wordt uitgezonden. De filmmakers Hans Wijnants en Gerard van Bronkhorst volgden het Almelose Familietheater op hun trip van ruim 24.000 kilometer langs clubs van Hollandse emigranten in Amerika en Canada. In zeven weken tijd werd het blijspel Made in Holland 26 keer opgevoerd. Daarvoor moesten de zes onbetaalde acteurs (amateurs en semi-profs) voor vertrek zes weken in Nederland repeteren. Wat de acteurs de Nederlanders aan `toneelcultuur' voorschotelen, onthult het drieluik niet.

Al tien jaar reist het theater onder de strakke leiding van regisseur Ine van der Vorst en producent Eric Grauwmans (moeder en zoon) in wisselende samenstellingen langs clubs van Nederlanders die vlak na de Tweede Wereldoorlog naar Amerika en Canada vertrokken. Duidelijk wordt dat het toneelgroepje geen snoepreis maakt. Ritten van soms dertien uur achtereen in de kleine bus met decor, licht- en geluidsapparatuur zijn geen uitzondering. Ook nachtrust, ontbijt en diner schieten er vaak bij in. Het is rijden, opbouwen, spelen, zweten, afbreken en weer rijden. Dat de onderlinge verhoudingen daardoor onder druk komen en het niet allemaal pais en vree is, komt in het laatste deel tot uiting. En ook dat pompbediende Henk blij is dat zijn toneelavontuur over is.

De samenstellers laten de vaak nog met dialect sprekende bezoekers aan het toneelstuk zo naturel mogelijk hun verhaal vertellen. En daar blijkt uit dat velen zich in hun nieuwe vaderland nog steeds een vreemde voelen. Nu voor hen de pensioenleeftijd nadert, willen zij terug naar de Hollandse gezelligheid van kroketten, erwtensoep, pindakaas, gerookte paling en familie. En, het moet gezegd, de filmers weten dat met het handjevol klagers aardig vast te leggen.

In de uitzending van volgende week zegt Hans Middelhoven, die met zijn ouders tegen zijn zin meemoest naar Amerika, dat hij zich na 38 jaar nog steeds een vreemde voelt. Samen met zijn vrouw heeft hij nu een winkeltje gekocht waar hij Hollandse spullen verkoopt en met andere Nederlanders `gezellig' koffie kan drinken. Het theater gaat volgend jaar weer op tournee. Dan wel met andere `acteurs'.

Hollands Amerika, NCRV, Ned.1, 23.00-23.45u. en de komende twee maandagen.

    • Markus Meulmeester