Van den Broek: `Crisis geen ramp'

Oud-minister en Europa-veteraan Hans van den Broek zegt dat de Europese Unie af en toe een stevige crisis nodig heeft om vervolgens een flinke stap vooruit te kunnen zetten.

Teleurstellend maar niet rampzalig, luidt het oordeel van Europa-veteraan Hans van den Broek over de mislukte Eurotop. Het is volgens de oud-minister van Buitenlandse Zaken en voormalig Eurocommissaris nooit anders geweest in de geschiedenis van de Europese samenwerking. ,,De EU heeft af en toe een stevige crisis nodig om vervolgens een flinke stap vooruit te kunnen zetten.''

Toch spreken veel politici en commentatoren ditmaal van een diepe crisis?

Van den Broek: ,,Als het gevoel van urgentie ontbreekt, hebben de Europese leiders de neiging de zaken voor zich uit te schuiven. Het is waar dat je met de voorstellen van de Europese Conventie een slagvaardiger Europa kunt krijgen, maar het is niet zo dat de hele EU nu is lamgelegd. Dat is echt een te pessimistische voorstelling van zaken. Op grond van de bestaande verdragen kan de EU best functioneren. De grondwet zou bovendien pas op zijn vroegst in 2006 van kracht worden en de nieuwe stemmenverdeling in 2009.''

Denkt u dat Polen en Spanje de tol zullen betalen voor deze mislukking?

,,Er zal zeker een stevig woordje over worden gesproken. Maar ik verwacht geen ernstige consequenties. Als je landen probeert te bestraffen werkt dat al gauw als een boemerang. Je hebt elkaar in de EU gewoon te hard nodig. Enig begrip voor de opstelling van Polen lijkt me, zeker voor Nederland, op zijn plaats. Op de top in Nice werd in 2000 immers afgesproken dat Polen een bepaald stemgewicht zou krijgen en dat wordt het nu volgens de voorstellen van de Conventie weer afgepakt. Is het ook niet juist Nederland dat in de zaak van het Stabiliteitspact steeds riep: afspraak is afspraak?''

Komt er nu een Europa van twee snelheden? President Chirac dreigde er al mee.

,,Ik zie zulke dreigementen toch vooral als een stimulans om de EU bijeen te houden. Maar het risico is er. Als het al te lang duurt, dan worden lidstaten soms ongeduldig en gaan ze met een kopgroep vooruit.''

Moet Nederland de kwestie oplossen wanneer het voorzitter is in de tweede helft van 2004?

,,Niemand verwacht dat die al het komende half jaar onder Iers voorzitterschap kan worden opgelost. Het zal heel lastig worden voor Nederland, ook omdat dan net de tien nieuwe lidstaten zijn toegetreden. In elk geval weet Nederland nu op welke conflictpunten het zich moet concentreren, voorop de kwestie van de stemmenweging waarmee Polen en Spanje zoveel moeite hadden. Maar ook de samenstelling van de Commissie en de financiën zijn omstreden punten. Toch acht ik die punten niet onoplosbaar.''

Heeft u nog vaak aan de roemruchte top van Maastricht van 1991 teruggedacht?

,,Nou en of. Maar die top is niet mislukt. In de aanloop daartoe kregen we op Black Monday, toen we onze voornemens presenteerden, een belangrijke vingerwijzing. Onze plannen werden door de meesten afgewezen. Toen hebben we het roer omgegooid en de zaak nog tijdig kunnen corrigeren. Ik vind overigens niet dat we nu met de beschuldigende vinger naar Italië moeten wijzen. Er is hier volgens mij sprake van een collectieve verantwoordelijkheid.''

    • Floris van Straaten