`Saddam, ons bloed is voor jou'

Opluchting was er wel na de aanhouding van Saddam Hussein. Maar wie denkt dat alle Irakezen stonden te juichen, heeft het mis.

De duisternis is al uren ingevallen als honderden mensen zich op het centrale plein van de wijk Adamiya in Bagdad hebben verzameld. Straatverlichting is er niet. Net als bijna de hele Iraakse hoofdstad wordt Adamiya constant geplaagd door stroomonderbrekingen. De meeste winkeliers rond het plein hebben hun rolluiken naar beneden gedaan en maken zich haastig uit de voeten. Op alle straathoeken staan grimmig kijkende mannen. Hier is men helemaal niet blij met de arrestatie van de rais, de leider.

In een van de winkeltjes, een lampenzaak, brandt wél licht. De eigenaar heeft een generator. Nee, hij is niet blij met de gevangenneming van Saddam Hussein, maar hij berust: ,,Zelfs de profeet Mohammad stierf uiteindelijk''. Hij vindt het belangrijker dat er nu vrede komt in Irak. ,,En die komt er alleen als de Amerikanen zo snel mogelijk vertrekken, inshallah.''

Alsof ze geduwd worden door een onzichtbare hand komen de mannen op het plein plotseling in beweging. ,,Saddam, we steunen je!'' roept de menigte. Steekvlammen uit de lopen van machinepistolen schieten links en rechts de lucht in. Dit is geen vreugdevuur maar een kogelregen van woede. De betogers verzamelen zich voor de moskee van Adamiya en dansen woest rond met posters van de gevangen Iraakse ex-president. ,,Saddam, ons bloed en onze ziel zijn voor jou'', scanderen ze. Passerende bussen worden met stenen bekogeld. Na een paar minuten begint de meute aan een tocht door de wijk. De betogers worden aangemoedigd door omstanders.

,,Wij durfden eerder vandaag al niet uit vreugde te schieten'', vertelt Ahmed Ha'tchem, een meubelmaker. Hij en zijn collega's zijn shi'ieten, maar werken in deze overwegend soennitische wijk. ,,De mensen hier zijn ongelukkig. Het nieuws heeft ze depressief gemaakt.''

Wie denkt dat alle Irakezen gisteren juichend en toeterend de straat op gingen om de arrestatie van Saddam Hussein te vieren, heeft het mis. Negen maanden na de Amerikaanse inval lijken veel bewoners van de Iraakse hoofdstad te murw geslagen om de gevangenneming uitbundig te vieren. Sinds twee weken staan er weer lange rijen voor de benzinepompen. De Amerikaanse troepen treden hard op tegen zwarthandelaren in brandstof, zodat nu iedereen met een auto in de rij moet staan. De Iraakse politie heeft zijn handen vol aan de duizenden criminelen die Saddam Hussein vrij liet in oktober 2002 om zijn klinkende herverkiezing te vieren. ,,Saddam? Ik heb andere dingen aan mijn hoofd'', zegt een eigenaar van een internetcafé.

In de overwegend shi'itische wijk Sadr City staan slechts enkele groepjes mannen op straat. Hun sigaretten gloeien in de duisternis. Verder is de buurt rond een uur of zes in de namiddag uitgestorven. De belangrijkste geestelijke uit de buurt, een fervent tegenstander van Saddam Hussein, heeft zijn kantoor al verlaten. De bewakers spreken alleen met hun wapens in de aanslag.

De 14de december, direct uitgeroepen tot een nationale feestdag in Irak, begon zo mooi. In het gebouw van de Iraakse regeringsraad hadden enkele leden zich verzameld voor een reguliere bijeenkomst. Iedereen maakte zich rond twaalven op voor de lunch. De pikorde binnen de door de Amerikaanse bestuurder Paul Bremer aangestelde raad van 25 is duidelijk. De leden zonder achterban volgen allemaal een van de `grote zes': leden met milities of Amerikaanse steun. Plotseling meldt de zender Al Arabiya, door de raad verbannen uit Irak wegens ,,partijdige berichtgeving'', dat Saddam Hussein zou zijn gevangen.

Onder de raadsleden en hun gevolg valt een opgewonden stilte. Velen van hen hebben jarenlang vanuit het buitenland gestreden tegen het Ba'ath-regime en de leider ervan. Het onafhankelijke soennitische raadslid Nassir Jaderchi krijgt als eerste een telefoontje van Bremer. ,,Het is Saddam en we hebben een DNA-test. Gefeliciteerd!''

vervolg BAGDAD: pagina 4

BAGDAD

'Een geweldige dag voor de mensheid'

Mannen vallen elkaar in de armen, vrouwen barsten in huilen uit en raadslid Ahmed Chalabi, favoriet van het Amerikaanse ministerie van Defensie, schrijdt rond alsof hij hoogstpersoonlijk de Iraakse leider uit zijn ondergrondse hol heeft getrokken.

,,Het is de belangrijkste dag voor Irak, het is een geweldige dag voor de mensheid'', aldus raadslid Ahmed Shia al-Barrak. ,,Het spel is uit voor Saddam Hussein'', joelen enkele lijfwachten. Binnen de drie meter hoge betonnen omheining die de raadsleden tegen kwaad moet behoeden is ,,het nieuwe Irak'' opgestaan, ,,een hoofdstuk is afgesloten'', wordt gezegd. ,,De aanslagen zullen nu geleidelijk afnemen.''

Volgens de Nederlandse Koerd Fuad Hussein, die als adviseur voor het ministerie van Onderwijs in Irak werkt, waren het de Koerden die de exacte informatie hadden over de verblijfplaats van de Iraakse leider. ,,De Koerden weten hoe deze mensen denken en doen. Ze hebben al vaker hoge Ba'athisten weten op te pakken. Geloof me, het waren de Koerden.''

Chalabi wil iedereen de loef afsteken door een toespraak te houden voordat Bremer het nieuws aan de wereldpers bekend kon maken. De poging strandt echter op een duidelijk `nee', van de Amerikanen. Buiten klinken geweerschoten; dit is vreugdevuur, daar is iedereen het wel over eens. ,,Alle Irakezen zijn vandaag dolblij'', zegt het raadslid Al-Barrak. ,,Iedereen wil dat Saddam Hussein de doodstraf krijgt.''

Op het Ferdowsplein, waar het standbeeld van de Iraakse leider op 9 april door Amerikaanse troepen werd neergehaald, staat een groepje van 50 mannen met een snel gemaakt spandoek. ,,Gefeliciteerd, gefeliciteerd, met de arrestatie van Saddam Hussein'', staat erop. Iedere keer als er fotografen of cameraploegen langslopen beginnen ze te joelen en te zingen.

,,Het is inderdaad een stuk minder druk op het plein dan op de dag dat Bagdad viel'', geeft Amer Badr, een kunstschilder toe. ,,Maar ik weet zeker dat er straks een volksfeest is hier op het plein.''

Maar vier uur later is het Ferdowsplein net zo uitgestorven als de rest van de stad.

Een halve kilometer verderop ontploft een pickup truck met benzine, nadat Iraakse politieagenten de wagen hebben beschoten.

Vanochtend klinken er explosies in het noorden van Bagdad. De realiteit haalt het goede nieuws weer in: Saddam is gevangen maar de chaos is nog op vrije voeten.

    • Thomas Erdbrink