Non-stop `De Avonden' tekenen

Striptekenaar Dick Matena kreeg zaterdag de Bronzen Adhemar 2003, de officiële Vlaamse staatsprijs voor strips, voor zijn getekende versie van De Avonden.

,,Heb je het al gehoord? Toonder komt!'' Dick Matena (60) loopt opgewonden door cultureel centrum de Warande in het Vlaamse Turnhout. Na de hele middag de eerste twee delen van zijn stripversie van De Avonden te hebben gesigneerd, heeft de tekenaar net gehoord dat de 91-jarige geestelijk vader van Tom Poes, Marten Toonder, de Turnhoutse Stripgidsdagen zal bezoeken. In Toonders studio begon Matena als zeventienjarige jongen zijn carrière.

Zaterdagavond kreeg Matena in Turnhout, uit handen van de Vlaamse minister voor Cultuur Paul van Grembergen, de Bronzen Adhemar 2003 uitgereikt. Een tweejaarlijkse stripprijs die tot officiële Vlaamse staatsprijs is verheven, waardoor er sinds dit jaar een bedrag van 12.500 euro aan is verbonden.

Matena kan rekenen op de trots van Toonder, zijn `plaatsvervangende vader'. ,,Dick is een stoere man,'' zegt Toonder over hem. Matena, die een wilde haardos combineert met cowboylaarzen, is volgens Toonder vooral stoer door zijn onvermoeibaarheid. ,,Bij mij werkte hij ook al heel hard, maar wat hij nu met De Avonden heeft gedaan is onmenselijk. Het zou verboden moeten worden.'' Matena geeft desgevraagd toe dat hij de laatste maanden gemiddeld vijftien uur per dag aan het project bezig is geweest. ,,Ik moet nog oppassen dat ik me niet doodwerk.''

Ruim anderhalf jaar geleden vroeg de tekenaar toestemming aan Gerard Reve om diens debuutroman De Avonden uit 1947 integraal om te zetten in stripvorm. Omdat Matena de complete tekst van De Avonden in kaders en ballonnen wilde handhaven, en omdat Reve en zijn vriend Joop Schafthuizen diep onder de indruk waren van de in sombere grijstinten uitgevoerde proefpagina's die Matena toonde, kreeg hij toestemming. Matena had ontdekt dat het mogelijk was om zoveel tekst in een strip te verwerken, toen hij in 1997 enkele verhalen van Tom Poes – in NRC Handelsblad gepubliceerd met flinke lappen tekst onder de tekeningen – met succes had omgezet tot `ballonstrips'.

De bekendmaking, afgelopen zomer, dat de Bronzen Adhemar aan Matena zou worden toegekend, zorgde in Vlaanderen voor enige wrevel. Zoveel Vlaams talent, en dan de prijs naar een Nederlander? Matena, die al twintig jaar in Vlaanderen woont, trekt zich er niets van aan. ,,Daarvoor ben ik te oud. Zo'n prijs is geweldig, maar ik ben vooral blij met het bronzen beeldje van Adhemar.'' Het stripfiguurtje is afkomstig uit de in Vlaanderen beroemde strip Nero van Marc Sleen.

Tijdens de door ruim vierhonderd liefhebbers bijgewoonde uitreiking maakte Patrick van Gompel, voorzitter van De Bronzen Adhemar Stichting, Matena op vriendelijke wijze belachelijk. ,,Hij had geen zin om zelf een verhaal te verzinnen, en hij was te lui om het in te kleuren.'' In zijn dankwoord omschreef de tekenaar De Avonden als een `superbe leugen', waardoor iedereen de naoorlogse jaren als grauw en mistroostig is gaan zien. ,,Dat klopt helemaal niet!''

Het succes van de strip - De Bezige Bij onderhandelt momenteel over een Franse editie - heeft Matena geïnspireerd om nog meer literatuur te `verstrippen'. Zijn grootste wens is om Ulysses van James Joyce (861 pagina's) integraal in strip om te zetten. ,,Bij dat boek zou ik dezelfde bezetenheid hebben als bij De Avonden. Het is de ultieme uitdaging.''

Maar voorlopig heeft Dick Matena nog ruim honderd strippagina's van De Avonden voor de boeg, die met een strakke deadline in Het Parool worden voorgepubliceerd. In februari komt deel drie uit, eind mei hoopt hij het laatste deel af te ronden. De originele platen zijn van 3 april tot 20 juni 2004 te bezichtigen op een tentoonstelling in De Hallen, Haarlem.

    • Ward Wijndelts