Howard Dean meest bedreigd

Wat is het effect op de verkiezingscampagne in de VS? Voor het geluid van de koploper bij de Democraten, Howard Dean, is even geen plaats meer.

Het tijdschrift Newsweek zou deze week de Democratische presidentskandidaat Howard Dean op de omslag hebben. Hij is vervangen door een man met een verwilderde baard. Dat illustreert het belang van Saddams arrestatie voor president Bush én voor de oud-gouverneur van Vermont, die zaterdag nog zo goed als zeker zijn uitdager in november 2004 leek te worden.

De negen Democratische presidentskandidaten konden gisteren niets anders doen dan de huidige president gelukwensen met de vangst. En sommigen deden het niet eens tandenknarsend. Voor degenen die de oorlog tegen Irak hadden gesteund, betekent de uitschakeling van Saddam een laatste kans om de stoomwals van de Dean-campagne tot staan te brengen. Joe Lieberman, de running mate van Gore in 2000, schoot met gif: ,,Als Howard Dean zijn zin had gehad, was Saddam nog aan de macht, in plaats van in de gevangenis.''

President Bush liet gisteren alles na wat hem eerder aan triomfalisme is verweten. Geen landing in bomber jacket op een naar de oceaan gedraaid vliegdekschip. Hij zwaaide louter lof naar de moedige militairen in het actiegebied en waarschuwde dat meer strijd wacht. Niettemin betekent de achttien uur stil gehouden coup dat Bush's tegenstanders een monumentaal verwijt uit handen is geslagen.

Naarmate deze zomer de weerstand in Irak groeide, en Saddam en zijn gruwelwapens onvindbaar bleven, kregen kandidaten als John Kerry, Joe Lieberman, John Edwards en Dick Gephardt het moeilijker. Zij stemden najaar 2002 voor de oorlog in Irak en wonnen daarmee politiek weinig punten ten opzichte van Bush. Het groeiende publieke sentiment tegen de offers in Irak blies de zeilen van oorlogscriticus-sinds-het-begin Howard Dean bol. 534.004 Amerikanen hadden zich tot en met gisteravond aangemeld om Deans kandidatuur te steunen. De steunverklaring van Al Gore, vorige week, completeerde Deans als onbetwiste koploper. En toen werd Saddam gepakt.

Om de twijfelaars in zijn eigen partij over de streep te trekken zou Dean vandaag in Los Angeles zeggen dat hij vier recente Amerikaanse invasies heeft gesteund: de Golfoorlog, Bosnië, Kosovo en Afghanistan. Wat betreft Irak constateerde Dean in de vraaggesprekken dat Saddam Hussein `geen onmiddellijk gevaar' voor de VS opleverde. Dat geluid zal in de gewijzigde omstandigheden niet meer zo veel weerklank hebben. Voorlopig is de humanitaire kant van de ingreep terug in de beleving, en wie weet komt de democratiserende droom van de neoconservatieven ook weer in de mode.

Vorige week hadden Frankrijk, Duitsland en Rusland binnen de VS een zekere geloofwaardigheid herwonnen door de als ontactvol ervaren uitsluiting van wederopbouwcontracten voor Irak. Vandaag staan zij opnieuw te kijk als koppig en fundamenteel niet geïnteresseerd in de wederopbouw van een geteisterd land. James Baker, die vorige week nauwelijks om kwijtschelding van Iraks schulden kon vragen, komt deze week opeens met een geloofwaardig verhaal.

In dit klimaat zijn opeens de papieren weer gestegen van de enige andere Democraat die even kritisch als Dean is en blijft over de oorlog in Irak. Hij droeg vier sterren op zijn pak en getuigt vandaag en morgen in Den Haag tegen een andere oorlogsmisdadiger. Niemand verwijt hem dat hij niets van de harde buitenwereld heeft gezien. Politieke nieuwkomer Wesley Clark is politiek gezien misschien beter bestand tegen aanhoudend succes in Irak dan Howard Dean.

    • Marc Chavannes