Hoe werd hij gevonden?

`Operatie Rode Dageraad', die zaterdag leidde tot de gevangenneming van Saddam Hussein, was het gevolg van een gouden tip van een familievriend.

Toen Saddam Hussein na de val van Bagdad verdween, waren Amerikaanse inlichtingendiensten vol vertrouwen dat de Iraakse leider niet het land was uitgevlucht, en zich ergens in het noorden van Irak had verstopt. Maar waar? De geruchtenstroom kwam al snel op gang. Saddam zou plastische chirurgie hebben ondergaan. In juni zag een ooggetuige de oud-president, met baard, in een taxi in Bagdad.

Het duurde uiteindelijk 249 dagen voor Saddam Hussein werd gevangen. De jacht werd een ergerlijke bezigheid, gedomineerd door vruchteloze pogingen en invallen. Task Force 20, de eenheid die in juli nog Saddams zonen oppakte, werd aan het eind van de zomer ontbonden wegens gebrek aan succes. Een nieuwe groep, Task Force 121, werd belast met de jacht op zowel Saddam Hussein als Osama bin Laden en mullah Omar. De elite-eenheid, bestaande uit commando's van Delta Force, Navy Seals en CIA-agenten, moest sneller en vooral effectiever te werk gaan. Een team genaamd Grey Fox luisterde alle telefoon- en radiotransmissies af, maar zonder succes.

Toch had Task Force 121 het gevoel dat ze dichterbij kwam. Toen minister van Defensie Rumsfeld begin december in Bagdad was, werd hem verteld dat de eenheid het gevoel had dat ze Saddam insloot. ,,We zitten hem op de hielen.'' De afgelopen weken namen de invallen toe: verstopplaatsen, door een commandant grappend `snoepwinkels van de Fedayeen' genoemd wegens de vele boobytraps gemaakt met colablikjes en ontploffende deurbellen, werden her en der gevonden. Britse inlichtingendiensten meldden vervolgens dat Saddam in een gehavende taxi reed, bij de stad Tikrit.

Ook de informatie werd gerichter, zo meldde Centcom. ,,We realiseerden ons aan het begin van de zomer dat de mensen die we nodig hadden het middenkader was, zijn lijfwachten. We probeerden zijn familie en stamhoofden te bewerken die mogelijk een hechte band met Saddam hadden'', zo zei majoor-generaal Raymond Odierno van de Vierde Divisie gisteren. ,,De laatste drie tot vier weken hebben onze troepen die mensen die we de hele zomer zochten weten te vinden'', vertelde luitenant-kolonel Steven Russell, commandant van Task Force 121: ,,Dit was de vriendenkring, en we namen die stukje bij beetje weg.''

De nieuwe strategie leidde enkele dagen geleden tot de arrestatie van ,,vijf tot tien familieleden''. ,,Uiteindelijk kregen we de ultieme tip van een van deze individuen'', vertelde Odierno. Het is waarschijnlijk de man die de laatste maanden Saddams rechterhand is geweest, een familievriend van de clan van Saddam uit Tikrit, die de gouden tip gaf. Zijn informatie, in combinatie met andere inlichtingen, leidde tot een `eureka'-moment, zo zei de commandant van de troepen in Irak, Ricardo Sanchez.

De man zou zaterdag rond elf uur 's ochtends de Amerikanen hebben gewezen op de mogelijke schuilplaats. Saddam zou zich verbergen in een van de twee boerderijen even buiten Ad-Dawr, waar hij zich in 1959 na de mislukte aanslag op de Iraakse premier Kassem ook schuil had gehouden.

Binnen zeven uur na de tip werd `Operatie Rode Dageraad' uitgevoerd. Het moest snel, omdat andere bronnen hadden gemeld dat Saddam bij eerdere invallen net op tijd had weten te ontsnappen. ,,Hij verhuisde iedere drie tot vier uur'', zei Odierno gisteren.

De zeshonderd man van de Vierde Divisie die werden ingezet, wisten niet dat het doel van de inval `HVT1' – High Value Target 1, Saddam Hussein – zou zijn. ,,Ons werd alleen verteld dat het om een grote vis ging'', zei een soldaat.

Bij het vallen van de avond arriveerden de soldaten per helikopter, Humvee en pantserwagen. Meter voor meter kamden de soldaten ongeveer vijf vierkante kilometer in de omgeving van Al-Dawr uit. Twee gebouwen, door de commandant als Wolverine Een en Wolverine Twee bestempeld, bleken leeg te zijn. In de laatste vierkante kilometer stond nog een crèmekleurige, kleistenen hut met een schaapskooi en een gehavende oranje taxi. Uit de palmbomen rondom vluchtten twee mannen weg. Bij eerste inspectie bleek de hut leeg te zijn. De tipgever hield echter vol: ,,Hij zit daar. Geloof me. Blijf zoeken.'' Bij een grondige zoektocht van de schaapskooi zag een soldaat een scheur die bij nadere inspectie een luik, verborgen onder schuimrubber en tapijt, bleek te zijn. Het luik leidde tot een ongeveer 2,5 meter diepe put. Binnenin lag Saddam. ,,Als een rat in de grond'', aldus Odierno.

Om half negen lokale tijd haalden de soldaten Saddam uit zijn hol. Daar vonden ze hem, ,,verbijsterd'' en ,,gedesoriënteerd''. Hoewel hij gewapend was, bood hij geen weerstand, noch probeerde hij zichzelf te doden. ,,Een vermoeide man, die zich bij zijn lot neerlegde'', zei Odierno. ,,Ik ben Saddam Hussein'', zei hij in het Engels tegen majoor Bryan Reed, die hem uit het hol haalde. ,,Ik ben de president van Irak en ik wil onderhandelen.''

Reconstructie op grond van informatie van het Pentagon, Centcom, AP, AFP, Reuters, The Guardian, The Washington Post, LA Times, Time Magazine en Newsweek.