Reddingsactie van zes maanden

Groothandel Hagemeyer werd afgelopen week na taaie onderhandelingen gered door zijn banken. De aandeelhouder heeft de zwartepiet. De banken stellen wel hun kredieten veilig.

Trots stonden zij elf maanden geleden in de krant. In een kleurenadvertentie. De banken die elektrotechnische groothandel Hagemeyer net 500 miljoen euro krediet hadden gegeven, wilden hun succes wel vieren.

De advertentie (`This announcement appears as a matter of record only') werd opgesierd met het Hagemeyer-logo, een boogschutter, gevolgd door de logo's en de namen van de leidende banken: ABN Amro, Fortis Bank, ING Bank, NIB Capital Bank, Rabobank, de Amerikaanse Wachovia Bank en de Duitse WestLB plus zes banken die met minder geld over de brug kwamen en alleen kleinere lettertjes kregen. ABN Amro en Rabobank bezitten tevens een pakket aandelen met speciale winstrechten.

Deze week stonden zij er weer gekleurd op. Maar nu moesten zij Hagemeyer met een kapitaalinjectie van 460 miljoen euro redden om hun geld veilig te stellen en en passant 20.000 banen te redden. Banken en andere financiers garanderen de opbrengst van de kapitaalinjectie en houden hun kredietverlening op peil. Met de opbrengst van de aandelen wordt wel een deel van de bestaande kredieten afgelost. Hagemeyer-chef R. ter Haar vertrekt.

Aan de redding zit een prijskaartje: 45 miljoen euro bank- en advieskosten, bovenop 85 miljoen euro rentekosten.

De Hagemeyer-beleggers hebben, zoals dat gaat bij reddingsacties, de zwartepiet. De waarde van hun belegging is gekelderd en zij moeten beslissen of zij geld in het concern willen steken om hun toekomstig winstrecht te handhaven.

Doordat 383 miljoen nieuwe aandelen worden uitgegeven (op 109 miljoen bestaande effecten), daalt het relatieve belang van de huidige groep aandeelhouders van 100 procent naar 21,1 procent.

De reddingsactie hangt sinds de zomer in de lucht, toen Hagemeyer voor het eerst melding maakte van gesprekken met banken omdat het concern de afspraken met zijn financiers dreigde te missen.

Waarom duurde het zo lang? De financiers waren woest, zo weten kenners, dat zij nog geen half jaar na het nieuwe krediet van 500 miljoen euro al geconfronteerd werden met prognoses die niet uitkwamen. De financiers zaten vervolgens niet op één lijn, doordat de bedragen die op het spel staan uiteenliepen evenals hun bereidheid om verliezen te nemen.

De financiers en Hagemeyer onderhandelden bijvoorbeeld langdurig met een Amerikaanse opkoper van probleembedrijven (CDR). In dat scenario moesten de banken echter een deel van hun kredieten afschrijven. Over de noodzaak daarvan liepen de meningen uiteen, zo bleek tijdens vergaderingen. Bij de grote financiële reorganisaties op hun thuismarkt hadden de Nederlandse banken zich tot nu nooit zo coulant opgesteld.

Bij elke tussentijdse mededeling dat onderhandelingen nog geen oplossing hadden gebracht, werd de schatting van de verliezen voor heel 2003 hoger. Van een ,,substantieel netto verlies'' (juni), naar een verlies van ,,boven 200 miljoen'' (juli) tot, deze week, 285 miljoen euro miljoen verlies.

Zeker is dat niet: Hagemeyer kampt nog met achterstanden in de boekhouding van Britse en Amerikaanse dochters, meldt de toelichting voor aandeelhouders. Een schadeclaim van honderden miljoenen van de curatoren van Ceteco, een verkoper van witgoed in Zuid-Amerika, kan nog geld kosten. Hagemeyer was meerderheidsaandeelhouder van Ceteco.

De oorzaken van Hagemeyers misère zijn talrijk: een groot mislukt Brits automatiseringsproject, de ingezakte economie, en, na de eerste berichten van de financiële misère, de reactie van leveranciers die afhaken of alleen tegen directe betaling (en zodoende hogere kosten) willen blijven leveren.

Hagemeyer verkoopt elektrotechnische materialen en veiligheidsproducten. De afnemers zitten in de voorste geledingen van de economie: als de bedrijvigheid inzakt, voelt Hagemeyer dat als een van de eerste: in de Verenigde Staten, in Engeland, waar het mislukte automatiseringsproject de omzet nog verder verstoorde, en in Duitsland, de zieke man van continentaal Europa. De omzet in het derde kwartaal van dit jaar (1,3 miljard euro) in de kernactiviteiten lag bijvoorbeeld 200 miljoen euro onder het niveau van een jaar geleden. Zulke dalingen slaan direct een bres in de winstgevendheid, doordat de infrastructuur van een groothandel relatief hoge vaste kosten met zich meebrengt.

Hagemeyer is de vierde Nederlandse gigant in twee jaar die de banken moeten redden met een combinatie van nieuwe kredieten en een kapitaalinjectie. Soms moesten de banken die aandelen zelf kopen, soms kopen beleggers. Eerst kwam telefoonbedrijf KPN, daarna de supermarktketens Ahold en Laurus. Ahold gaf deze week voor 3 miljard euro nieuwe aandelen uit. Ook Corus, Brits, maar wel eigenaar van Hoogovens, is gered. Telecombedrijf Versatel en kabelexploitant UPC saneerden zelf door schulden aan obligatiebeleggers om te zetten in aandelen. Buhrmann (kantoorartikelen), Numico (babyvoeding) en Getronics (automatisering) verkochten belangrijke dochters om hun schulden te reduceren en te overleven.

    • Menno Tamminga