Onderzoeker naar zaak-Erkel in cel

Het hoofd van het Dagestaanse politieonderzoek inzake de ontvoering van de Nederlandse hulpverlener Arjan Erkel, Imamoetdin Temirboelatov, is gearresteerd op verdenking van ontvoering van een elfjarige jongen. Het Dagestaanse openbaar ministerie maakte gisteren bekend dat Temirboelatov woensdag is gearresteerd en in voorarrest blijft, vooralsnog zonder concrete dagvaarding. Temirboelatov zou twee medeplichtigen hebben.

Het jongetje, Dzjamal Gamidov, telg van een invloedrijke clan in Dagestan, werd ontvoerd op 25 juni 2000. Woensdag kwam hij vrij, hij woog nog nauwelijks vijftien kilo. ,,Hij werd bedreigd, verwaarloosd'', zegt het hoofd van de intensive care in Machatsjkala, de hoofdstad van Dagestan. ,,Ze gaven hem nauwelijks eten of water.'' Volgens een journaliste, die Dzjamal gisteren zag, was het jongetje niet in staat te praten. ,,Het leek wel of hij uit een Duits concentratiekamp kwam.''

Luitenant-kolonel Imamoetdin Temirboelatov, het hoofd van de afdeling `strijd tegen ontvoeringen' in Dagestan, vertelde deze krant begin april dat Dzjamals ontvoerders pas contact hadden opgenomen met de autoriteiten toen de media-aandacht voor de zaak was weggeëbd. Hij gebruikte dat als argument om te bepleiten niets te schrijven over Arjan Erkel, die in augustus 2002 werd gekidnapt in een buitenwijk van Machatsjkala. Mocht Temirboelatov inderdaad bij de ontvoering van Dzjamal betrokken zijn, dan was deze uitspraak wel zeer cynisch. Maar dat wordt niet geheel duidelijk uit de tegenstrijdige scenario's die sindsdien in Dagestan worden gesponnen. [Vervolg ONTVOERING: pagina 4]

ONTVOERING

Arrestant is vast contact in zaak Erkel

[Vervolg van pagina 1] Versie één, van de politieminister van Dagestan, Adilgerej Magomedtagirov. Volgens hem was de bevrijding een kwestie van toeval. Woensdag werd in het dorp Saretsni een politieman door het hoofd geschoten. De overvallers stalen ondermeer zijn dienstpistool. Toen de politie daarna het hele dorp huis voor huis uitkamde, duwden de ontvoerders de jongen in een auto en sloegen op de vlucht. Tijdens de achtervolging gooiden ze het jongetje in de berm. Even later werden ze klemgereden.

Versie twee, van een bron bij de Dagestaanse politie. Men was de kidnappers al lang op het spoor, maar telkens ontsnapten zij op het nippertje. De gangsters hadden een mol binnen de afdeling ontvoeringen, en die mol was Temirboelatov. Hij was degene die Dzjamal woensdag in de auto duwde en trachtte te vluchten. ,,U heeft gehoord van de strijd tegen `weerwolven met epauletten', politiemensen die zich als gangsters gedragen? Niet alleen in Moskou, maar ook in Dagestan maken we schoon schip.''

Versie drie. Deze is afkomstig van de journalist Vjateslav Izmailov, die gisteren sprak met de federale afdeling georganiseerde misdaad in Moskou en zegt daar het rapport te hebben gelezen dat de baas van Temirboelatov, Achmed Koelijev, over de zaak heeft opgesteld. Volgens deze versie zou Temirboelatov zijn betrapt terwijl hij het jongetje geblinddoekt uit een tankstation escorteerde.

En versie vier, door de Dagestaanse politie gevoed aan een lokale journaliste. De politie vermoedde allang dat Temirboelatov een gangster was, maar hij had een `krisja' (beschermer, letterlijk `dak') in Moskou. Tien dagen geleden was hij zijn `dak' evenwel kwijt geraakt en hadden zijn superieuren hem van de zaak-Erkel gehaald. Inmiddels zou er een nieuw Arjan Erkel-team zijn gevormd.

Lokale journalisten zijn niet erg overtuigd door de wisselende verhalen die de politie hen voedt. Duidelijk is dat Temirboelatov, die eind jaren negentig naam maakte door ruim 150 ontvoeringszaken op te lossen, in een langdurige vete verwikkeld was met zijn chef Achmed Koelijev. In 2000 ontsloeg deze Temirboelatov, twee jaar later werd hij op bevel van de rechtbank in zijn functie hersteld, met betaling van achterstallig salaris.

,,Ik durf niet over de telefoon te praten'', zegt een Dagestaanse correspondent van een persbureau. ,,Maar één feitje: Temirboelatov heeft een Lada, zijn baas Koelijev een Mercedes en een villa.'' Een andere journalist, al even nerveus, speculeert dat Koelijev zijn ondergeschikte in de val heeft gelokt. ,,Temirboelatov vertelde ons altijd heel openhartig over de banden van zijn baas met de georganiseerde misdaad.''

De arrestatie van Temirboelatov heeft alle betrokkenen in de zaak-Erkel compleet verrast. Temirboelatov was voor zowel Artsen zonder Grenzen als de Nederlandse diplomatie hét aanspreekpunt. Toen we de luitenant-kolonel in april bezochten, droeg hij een stropdas die hij van de Nederlandse politie-attaché cadeau had gekregen. Wat voor repercussies deze nieuwe wending voor de zaak-Erkel heeft, is vooralsnog onduidelijk.

De ontvoering van Dzjamal Gamidov wekte indertijd veel emoties in Dagestan. Hij is de zoon van Gamid Gamidov, de Dagestaanse minister van Financiën die op 17 augustus 1996 werd vermoord op de stoep van zijn ministerie. De Gamidov-clan geldt nog steeds als zeer invloedrijk: broer Abdoesamed volgde Gamid op.

    • Coen van Zwol