Nou weer geen Turks

De Rotterdamse basisschool Combinatie 70 mocht geen Turkse les meer geven. Jammer, vindt de directeur.

BEGIN JUNI WAS de Rotterdamse openbare basisschool Combinatie '70 plotseling voorpaginanieuws. Directeur Peter Bergen: ``'s Ochtends las ik om 6.15 uur onverwachts een artikel in het Algemeen Dagblad waarin stond dat wij als school Turkse les gingen geven. 's Avonds reageerde minister Van der Hoeven al via de media dat lesgeven in het Turks ontoelaatbaar was. Vervolgens werden er Kamervragen gesteld door de SP of het wel goed was voor de integratie van kinderen die geen woord Nederlands spreken om Turks te leren. Tijdens mijn zomervakantie heb ik uit de krant moeten vernemen dat het experiment door Van der Hoeven werd verboden. Na de zomervakantie meldde onderwijswethouder Van der Tak dat de subsidieaanvraag voor het meertalige project waarvan in het Turks lesgeven een onderdeel was, niet doorging. Al die tijd heeft niemand mij gevraagd hoe het nu werkelijk zit. Men nam allemaal maar klakkeloos aan dat wij hier de kinderen Turks gingen leren. Maar dat was niet het geval, we willen bij Turkse kinderen het Turks inzetten om Nederlands te leren.''

Het zit Berger hoog: ``Niemand heeft aan ons gevraagd hoe het echt zit! Ik zeg altijd dat wij de wijsheid niet in pacht hebben. Kom me vertellen als je denkt dat het niet werkt! Maar dat heeft niemand gedaan. Het is allemaal over onze rug heen gegaan en iedereen had een mening over ons.''

Het zij zo. Samen met intern begeleidster Ria van Onna, onder meer verantwoordelijk voor het taalbeleid in de school, wil Bergen nog wel één laatste keer het verhaal doen. ``Maar daarna zetten een streep onder deze hele affaire. We gaan door met hetgeen waar we goed in zijn: lesgeven.''

Expertise

De Combinatie '70 school staat midden in de Rotterdamse volksbuurt het Oude Noorden. Met grote letters staat op de gevel dat iedereen welkom is op deze openbare school. De school was eind jaren zeventig een van de eerste scholen in Nederland die verkleurde. De autochtone Rotterdammers trokken de buurt uit en hun plaats werd ingenomen door de migranten. De school heeft onderhand veel expertise opgebouwd met het lesgeven aan kinderen uit andere culturen die niet of nauwelijks Nederlands spreken. Twee jaar terug heeft de school haar missie vastgelegd. Op basis van de uitgangspunten van hoogleraar pedagogiek Luc Stevens wil de school een `lerende organisatie' zijn. Ria van Onna: ``Wanneer we onze leerlingen verder willen helpen met het leren van het Nederlands moeten we ook naar onze eigen vaardigheden kijken. We zeggen nu wel dat we zo ons best doen, maar heeft het ook resultaten?''

Een van de uitgangspunten van de school is dat alle ouders serieus genomen worden als opvoeder. Ria van Onna: ``Wij hebben goed contact met de ouders. Op ouderavonden komt bijna iedereen. We hebben een ouderlokaal waar veel ouders gebruik van maken. We willen dat de ouders ook verantwoordelijkheid nemen in wat er met hun kinderen op deze school gebeurt. In gesprek blijven met de ouders is niet altijd even gemakkelijk. De manier waarop Nederlandse scholen functioneren is niet herkenbaar. Ze refereren vaak aan hun eigen schooltijd in Marokko of Turkije en daar zit een wereld van verschil tussen. We willen uitleggen waarom we doen wat we doen en dat kost tijd en inspanning. We maken soms een spagaat tussen de ouders en de maatschappij.''

Peter Bergen: ``Opvoeden is emotie. Dat doe je in de taal die je het meest na ligt. Deze generatie ouders is heel divers samengesteld; sommige zijn in het Oude Noorden opgegroeid, anderen zijn hier nieuw. Iedereen die het Nederlands niet goed machtig is, grijpt bij de opvoeding van hun kinderen weer terug op hun moedertaal. Wij zeggen: `Goed dat je kind al in het Turks of Arabisch praat. Wij gaan je kind de komende jaren ook goed Nederlands leren. En gaat u vooral zelf naar Nederlands les hier in het gebouw dat door het ROC wordt georganiseerd'.''

Ria van Onna: ``De ouders doen in hun eigen taal precies hetgeen Nederlandse ouders ook doen met hun kinderen: alles aanwijzen en benoemen. Op het moment dat een vierjarig kind dan onze school binnenkomt kan er verder geleerd worden. In plaats daar op voort te borduren zeggen we: `vergeet je eigen taal en nu moet je en andere taal leren. Wat voor emotionele gevolgen heeft dat? Een kind dat zich niet goed kan uiten, voelt zich onbegrepen en wordt agressief. Wij willen juist aanhaken op de ontwikkeling die er al is. Het ging erom Nederlands te leren. Maar dat is helemaal verloren geraakt in de discussie.''

Het idee voor het experiment ontstond tijdens een bezoek van toenmalig onderwijswethouder Els Kuiper (PvdA) aan Berlijn. Daar bleek dat het inzetten van de Turkse moedertaal bij Turkse kleuters om Duits te leren goed aan te slaan. Haar opvolger Sjaak van der Tak stond ook achter het experiment. Maar de toestemming was nog niet officieel rond. Ria van Onna: ``We hebben dus nog geen woord Turkse les gegeven op deze school. Ondanks de indruk dat het wel zo was.''

Pion

De hele geschiedenis is beide onderwijzers niet in de koude kleren gaan zitten. Ria van Onna: ``Waarschijnlijk speelt het huidige politieke klimaat een rol in de heftige reacties die we kregen. Zonder kennis van zaken scholden mensen me op straat uit voor het feit dat wij Turks wilden geven. Ik was zo verbijsterd dat ik niets kon terug zeggen. Mijn integriteit werd zo in twijfel getrokken.''

Hetzelfde overkwam Peter Bergen afgelopen najaar toen de school met foto en commentaar in het blad Nieuw Rechts van voormalig LPF-raadslid Michiel Smit stond. ``Minister Van der Hoeven werd gecomplimenteerd met haar verbod op Turkse les. Het gevoel bekroop mij dat ik een pion was geworden in een discussie die niets meer met mij te maken heeft maar alles met onderbuikgevoelens. Ik heb een week ADV genomen.''