In aantocht: een muur van beton door Jeruzalem

Het Internationaal gerechtshof is gevraagd te oordelen over de Israëlische afscheidingslinie. Intussen worden honderdduizenden Palestijnen zoals de Palestijnse premier Qurie het uitdrukte `als kippen in kooien geparkeerd'.

Yosef al-Matche drijft net als zijn vader en grootvader een winkel in het Moslimkwartier van Jeruzalems Oude Stad. Maar hij woont in A-Ram, een kwartiertje rijden in noordoostelijke richting.

Straks in het voorjaar mag Yosef gerust twee uur uittrekken om van zijn huis in A-Ram naar zijn winkel bij de Damascus Poort te reizen. En dan moet hij zijn blauwe identiteitskaart niet kwijtraken, want als de blauwe, Israëlische identiteitsbewijzen worden ingetrokken kan hij zijn winkel beter sluiten.

Yosef en de 65.000 andere inwoners van A-Ram weten nu zeker dat `de muur', of het veiligheidshek zoals de Israëliers zeggen, in aantocht is. De landmeters hebben hun werk gedaan, het plan is klaar en de bouw gaat binnenkort beginnen. Semantische discussies over de naam van de afscheidingslinie die Israël aanlegt op de bezette Westelijke Jordaanoever, kunnen in A-Ram achterwege blijven. `De muur' wordt hier werkelijk een acht meter hoge muur van beton. ,,Wij mogen in Jeruzalem zelf niet wonen, wij krijgen daar geen bouwvergunningen tenzij je 15.000 dollar kan betalen. Mijn vader, die vier zonen had, is daarom uit de Oude Stad vertrokken om in A-Ram te bouwen en nu worden wij straks van ons werk, ons bestaan afgesneden'', legt Yosef kalm uit, en vraagt zich vervolgens af wat God eigenlijk met de Palestijnen voor heeft.

En niet alleen voor de inwoners van A-Ram wordt het leven op korte termijn aanzienlijk ingewikkelder. Alle Arabische dorpen en gehuchten pal ten noorden, ten oosten en ten zuiden van Jeruzalem worden direct of indirect geraakt door de aanleg van de afscheidingslinie, die van Bethlehem langs Oost-Jeruzalem naar Ramallah kruipt. Conservatief geteld worden ruim 250.000 Arabieren van Jeruzalem afgesneden of wordt voor hen de toegang tot de stad ernstig bemoeilijkt.

Hoofd van de plaatselijke gemeenteraad is Sahran Salime. Gebogen over de kaart vertelt hij dat 70 procent van de inwoners van A-Ram over blauwe identiteitsbewijzen beschikt en ook na de aanleg van de muur in Israël mogen komen. Zij werken in de horeca, de handel, op het industrieterrein Atarot, op de universiteit Al-Quds. Straks moeten zij een omweg maken via het checkpoint Qalandiya, de grote controlepost tussen Noord-Jeruzalem en Ramallah, waar zich nu al dagelijks lange rijen vormen. Qalandiya is een berucht checkpoint dat regelmatig om veiligheidsredenen en tijdens feestdagen op slot gaat.

,,Wij worden straks in eigen huis gevangen gezet'', zegt Sahran Salime, die als voormalig lid van de militaire vleugel van Fatah 13 jaar in Israëlische gevangenissen heeft doorgebracht. De muur bij A-Ram krijgt geen doorgang en klieft de hoofdstraat richting Ramallah in tweeën. Voor de kinderen en de studenten van de stad worden het Koptisch College, het Islamitisch College, de Lutheraanse School en de Duitse School onbereikbaar. De stad wordt afgesneden van de begraafplaats, het ziekenhuis zal ook aan de andere kant komen te liggen. ,,De tocht naar het ziekenhuis zal voor degenen met de blauwe papieren veel langer duren. Misschien kunnen ze meteen doorreizen naar de begraafplaats'', grijnst Salime. Waar zieke of gestorven bewoners van A-Ram met oranje Palestijnse identiteitsbewijzen worden behandeld of begraven weet Allah misschien, maar is Salime nog een raadsel.

In de hoofdstraat van A-Ram is het iedere dag, behalve vrijdag, druk. De clientèle van Top Lady, dé modezaak voor de moslimvrouw, komt van heinde en ver, de juweliers van A-Ram zijn befaamd om hun scherpe prijzen, de MacDonalds en de Burgerking zitten altijd vol. A-Ram is ook voor de inwoners van Oost-Jeruzalem en de buitenwijken van Ramallah het winkelcentrum, omdat ,,nergens het lam en de humus zo goed zijn als hier''. Althans volgens Yosef.

Gevilde lammeren hangen, volgestouwd met peterselie, aan de vleeshaken, kruiden- en groentestallen wisselen elkaar af. Het industrieterrein Atarot is dé plaats waar Palestijnse en Israëlische handelaren elkaar treffen. Wanneer Atarot wordt afgegrendeld heeft dat gevolgen voor de economie van de Westelijke Jordaanoever.

,,Het is allemaal politiek'', denkt Salime. ,,Een muur hier heeft helemaal niets met veiligheid te maken. Zij willen ons gewoon weg hebben uit Jeruzalem. Zij willen minder Arabieren en meer joden in Jeruzalem. Daarom moeten Oost-Jeruzalem en alle dorpen en steden aan de noordrand van Jeruzalem worden afgesloten. Maar wij zijn hier geboren, net als onze vaders, onze grootvaders en overgrootvaders. Dit is ons huis, ook ons geestelijk thuis. Ik ben een echte Jeruzalemmer en dat kan burgemeester Uri Lupoliansky niet zeggen. Dat kunnen de joden uit Ethiopië, Argentinië, Frankrijk en Holland niet zeggen. Ik heb niets tegen hen, tenzij zij ons land afnemen en ons opsluiten. Eerst wordt er een muur gebouwd en waar ik werkelijk bang voor ben is dat vervolgens onze blauwe identiteitsbewijzen worden ingenomen.''

Een blik op kaart met de route versterkt zijn argument. De muur maakt twee lussen naar het oosten om Neve Jaacov, Pisgat Zeev, Oost Pisgat Zeev heen. Dat zijn drie joodse nederzettingen, die met een brede vierbaansweg verbonden zijn met Jeruzalem. Hijskranen, grondverzetmachines en bouwketen domineren in het beeld van deze, ogenschijnlijk gewone buitenwijken.

De inwoners van A-Ram hebben zich in de huidige intifadah afzijdig gehouden. Fatah domineert de lokale politiek, de extremisten van Hamas en Islamitische Jihad spelen hier nauwelijks een rol en dat geldt voor alle steden en dorpen rondom oostelijk Jeruzalem. Jeruzalem is de afgelopen jaren het mikpunt geweest van aanslagen, maar de daders kwamen meestal uit Nablus, Jenin of Hebron. Nog nooit is een inwoner van A-Ram met een riem met explosieven Neve Yaacov ingelopen.

Salime: ,,Maar ik weet niet zeker wat de mensen hier doen als de muur er is. De mensen hier zijn en voelen zich Jeruzalemmers. Waar is de redelijkheid? Waar is de menselijkheid gebleven als zij opeens door acht meter hoog beton worden tegengehouden? Blijven zij dan nog kalm en beheerst? Een kat die opgesloten wordt, wordt vals en agressief als een tijger. Joden komen hier boodschappen doen. Vanzelfsprekend. Waarom begrijpen zij niet dat de muur haat zaait en tot geweld zal leiden. En waarom?''