`Ik ben chronisch, dan heb je een soort zekerheid'

Negen mannen drinken koffie. Allemaal zijn ze tbs-gestelden met psychotische stoornissen. Eerst even kletsen om te wennen, had de groepsleiding voorgesteld. Sommigen staren het bezoek over de rand van hun mok aan, wat plagerig. Iemand vraagt luid: ,,Bent u nou bang? Voor ons?'' Gelach.

Dit is De Voorde, een afdeling van psychiatrisch ziekenhuis Zon en Schild in Amersfoort. In De Voorde wonen alleen deze tbs'ers, ze komen uit de Van der Hoevenkliniek in Utrecht. De afdeling bestaat nu twee jaar. De samenwerking met Zon en Schild verloopt moeizamer dan gedacht, zegt groepsleider Arthur Stecher, in dienst bij de Van der Hoevenkliniek. ,,De bedoeling was dat Zon en Schild het hier gaandeweg van ons zou overnemen'', zegt hij, ,,maar we kampen met een stukje angst voor een stukje delict. Veel mensen van Zon en Schild willen hier beslist niet werken.''

Zon en Schild heeft op dit terrein ook psychiatrische afdelingen voor kinderen. Hoe vonden hun ouders het toen de tbs'ers kwamen? Stecher: ,,Men was afwijzend. Het was ook een voorwaarde dat hier geen zedendelinquenten zouden komen. Omdat bij Zon en Schild ook slachtoffers van zedendelicten worden behandeld.''

Wilfred (49) wil wel vertellen hoe hij het vindt hier. Hij had al in drie psychiatrische klinieken gezeten. Maar de geestelijke gezondheidszorg `vermaatschappelijkte'. Steeds weer vond iemand dat patiënten zoals hij het voortaan zelfstandig moesten redden. Toen ook zijn vriendin, ontmoet in een kliniek, hem dreigde te verlaten, belaagde hij haar op een levensgevaarlijke manier. Wilfred is daarop wegens zware mishandeling veroordeeld tot tien jaar celstraf en tbs.

Hij zat vier jaar in de gevangenis en toen ruim vier jaar in de tbs-kliniek. Daar waren zijn vrijheden gaandeweg opgebouwd en mocht hij al onbegeleid naar buiten. Toen hem twee jaar geleden een plaats op De Voorde werd aangeboden, was hij eerst afwijzend. ,,Niet weer, dacht ik. Ik kénde de psychiatrie.'' Maar in De Voorde bleken dezelfde regels te gelden als in de tbs-kliniek, dus dat was vertrouwd. Hier mocht hij vier uur per week alleen naar Amersfoort en dat ging goed. Hij mocht alleen naar de bioscoop. Dat ging ook goed. De Voorde wende.

Toch viel hij na een jaar tot ieders verbazing een groepsleider aan.

Wilfred is meteen teruggehaald naar de tbs-kliniek. Daar gingen alle deuren weer op slot. Hij vroeg er directeur Wiertsema om uitleg. ,,Die zei: `Je mag terug naar De Voorde. Maar je bent nu chronisch verklaard. Een verdere stap naar een echte woning buiten zit er niet meer in.' Dat was zwaar, maar ik was ook blij het te horen. Dan heb je een soort zekerheid.''

Hij zal hier blijven, met gaandeweg weer wat meer vrijheid. Voorlopig mag hij alleen begeleid naar de stad en onbegeleid naar een winkel vlakbij. Op het terrein van Zon en Schild mag hij een dagelijks kwartiertje wandelen.

    • Margriet Oostveen