`Deze films gaan over hoop'

Donderdag bereikt het laatste deel van de `The Lord of the Rings' de bioscopen in Nederland. ,,Het is nu aan de fans om de film tijdens het kijken echt te voltooien'', zegt regisseur Peter Jackson.

Op 25 december 3018 vertrokken de reisgenoten van de ring uit het elfenrijk Rivendell. Nu, in dezelfde tijd van het jaar, maakt de wereld zich op voor het slotdeel van Peter Jacksons filmtrilogie naar In de ban van de ring, J.R.R. Tolkiens utopische vertelling over de geschiedenis van Midden-Aarde.

Op 17 december gaat het derde deel wereldwijd in première. De afgelopen drie jaar braken de virtuoze spektakelfilms van The Lord of the Rings en hun uitgebreide dvd-versies vrijwel alle filmrecords en werden de gezichten van hoofdrolspelers Elijah Wood (hobbit Frodo), Viggo Mortensen (ridder Aragorn) en Orlando Bloom (elf Legolas) tot iconen van deze tijd.

Regisseur Peter Jackson is met het merendeel van zijn medewerkers aanwezig in Berlijn voor interviews en de Europese voorvertoning van The Return of the King. ,,De gebeurtenissen in de film gingen tegen het einde van het zeven jaar durende productieproces steeds meer parallel lopen met het maken van de films zelf'', constateert Jackson. ,,Net als Frodo en Sam, die de Ring van het kwaad naar de Doemberg moeten brengen en op allerlei obstakels stuiten, vroegen wij ons ook wel eens af of we onze reis zouden voltooien.''

Het bereiken van een doel, dat is dan ook waar het volgens Jackson in zijn Lord of the Rings uiteindelijk om is gaan draaien: ,,Ik zag steeds beter hoe moeilijk het voor Frodo is om de Ring te vernietigen, en zijn taak te vervullen. Daar gaan de films meer over dan over de verbeelding van het kwaad.'' Hij wilde terugkeren naar het thema ,,waar het Tolkien om begonnen moest zijn: dat niemand een oorlog kan winnen. Zelfs als je als overwinnaar terugkomt, zoals Frodo, zijn er wonden die niet meer helen.''

,,Tolkien heeft de mythe geschreven die het Engelstalige deel van de wereld tot dan toe ontbeerde'', denkt acteur Ian McKellen, die tovenaar Gandalf speelt. ,,Ik kon die tijdens het draaien van de film echter nooit helemaal los zien van de vraag waar onze karakters nu echt voor vochten.'' Voor McKellen is de oorlog die in The Lord of the Rings wordt gevoerd een verwijzing naar de wereldoorlogen die Tolkien – hij leefde van 1892 tot 1973 – meemaakte. ,,Terwijl hij achter zijn schrijftafel in Oxford zat, lag ik in Londen onder een tafel te slapen tegen de bombardementen.''

Toch is er voor McKellen een nog belangrijker thema, en dat is hoop. ,,In The Return of the King doen veel personages uitspraken over hoop. Gandalf zegt bijvoorbeeld: `Er was nooit veel hoop. Slechts de hoop van een dwaas.' Dat is het moment waarop het erop aankomt. Dwaas (`fool') heeft hier vele betekenissen. Er zit ook iets onschuldigs in. Dat blijkt in de film heel waardevol.''

Deze interpretatie wordt door meer acteurs gedeeld. Australiër John Noble, die de krankzinnige stadhouder Denethor speelt: ,,De meest karakteristieke scène is als Aragorn vlak voor het laatste gevecht tegen de orks van Sauron voor zijn troepen rijdt en zegt: `Misschien zal de mensheid falen, maar niet vandaag'.'' En Bernard Hill (koning Theoden) zegt: ,,Het is de dood of niets. Dat is een interessante thematiek. Wat doe je als je weet dat je ten dode bent opgeschreven? Vecht je of vlucht je? Deze mensen redden hun eer, en doen tegelijkertijd iets dat niets meer met henzelf te maken heeft, dat groter dan henzelf is.''

Voor de acteurs die de hobbits spelen is vriendschap de drijvende kracht van de film. ,,Vriendschap is hard werken'', zegt Sean Astin, als hobbit Samwise Gamgee de trouwste makker van hoofdpersoon Frodo. Net als Elijah Wood en Peter Jackson is hij heel melancholisch over het einde van de reis. Wood: ,,Het einde van de film gaat over de vraag hoe je je leven weer oppakt, nadat je iets groots hebt volbracht. Ik heb mijn 18e verjaardag in Nieuw-Zeeland gevierd tijdens de eerste opnamen en ben nu 25. Frodo is stervend, ik ga verder.''

Heel af en toe kijkt Wood nog naar de Ring, die hij na de laatste draaidag in een doosje heeft meegekregen. Lachend: ,,Maar niet te vaak. Ik heb de harige hobbitvoeten ook nog ergens in een doos, maar die durf ik al helemaal niet te openen. Ik ben bang dat ze na al die tijd teveel stinken.''

`The Lord of the Rings: The Return of the King' gaat op 17/12 in première.

    • Dana Linssen