Schaamrood van Flexa

Eén auto met een Belgisch kenteken op de parkeerplaats en de paniek op het hoofdkantoor van Akzo Nobel was compleet. Toch niet weer de Europese Commissie die op zoek is naar het zoveelste prijskartel?

Allemaal verleden tijd want de verf- en chemieproducent heeft zijn leven gebeterd. Deze week maakte Akzo Nobel trots bekend eigenhandig een kartel te hebben gebroken. Hoe? Door de rol te spelen van klikspaan. Anders dan vroeger op het schoolplein, verdient dit alle lof.

Meestal is het een eenling, maar dit keer speelt een heel bedrijf de rol van klokkenluider. In ruil voor volledige immuniteit heeft Akzo Nobel onlangs aan Brussel opgebiecht dat het van 1971 tot en met 1999 met concurrenten afspraken maakte over de prijs van organische peroxide. Akzo kreeg een aai over de bol, de voormalige kartelgenoten een boete van in totaal 70 miljoen euro. Daaronder grote namen als Atofina (chemiedochter van het Franse TotalFinaElf) en het Duitse Degussa. De Fransen zwijgen op hun website over hun boete – 44 miljoen euro – en de Duitsers benadrukken dat de boete is gegeven aan een bedrijf dat recentelijk is aangekocht. Maar eenderde van de boete (van 25,5 miljoen) gaat wel degelijk naar een onderdeel van Degussa zelf.

De schaamte is blijkbaar groot bij de daders. Akzo Nobel kent dat gevoel, want in de afgelopen twintig jaar is het concern vaak onderwerp geweest van Amerikaanse en Brusselse onderzoeken. In 1991 moest het Arnhemse bedrijf 17 miljoen gulden betalen omdat het volgens het Europese Hof schuldig was aan dumppraktijken met (ook al) organische peroxide. Doel was een nieuwe concurrent te weren.

Drie jaar later moest Akzo 11.000 gulden overmaken naar Brussel. De reden was licht gênant: inspecteurs die namens de Europese Commissie prijsafspraken over zout onderzochten, was de toegang geweigerd.

Ook de afgelopen jaren werd het concern verdacht van kwalijke praktijken. In 2000 had Akzo Nobel 200 miljoen euro gereserveerd voor eventuele boetes wegens kartelvorming. Twee jaar geleden verdween in de VS zelfs een manager achter de tralies nadat afspraken rond monochloorazijn waren ontdekt. En moest Akzo 12 miljoen dollar betalen.

Alle aanleiding dus voor een schone koers die toenmalig bestuursvoorzitter Van Lede drie jaar geleden uitzette. `Mededader' Akzo Nobel heeft inmiddels meer zaken bij Brussel aangebracht.

De rol van klokkenluider is alleen maar toe te juichen, maar het bedrijf loopt nu wel een extra risico. Wordt het in de toekomst nog betrapt op kwalijke zaken – ook al zijn die veroorzaakt door eenlingen – dan is het gezichtsverlies dubbel zo groot als in de tijd vóór het klikken. Daar helpt geen enkel likje verf tegen.