Fotofinish

Mijn bijna-naamgenoot Jorrit Brenninkmeijer schoof me deze week een boek van Dick Laan onder de neus over de ontwikkeling van de film. De schrijver van Pinkeltje schreef onder meer dat hij op de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam een finishfoto had gemaakt nadat de daarvoor verantwoordelijke Italiaanse filmploeg de stad was ingedoken voor leukere dingen dan sport. Hij deed dat met gebruik van kennis van filmpionier Jan Cornelis Mol. Laan is hierdoor een van de eerste filmers ooit die een finishfoto maakte van een atletiekwedstrijd.

Wanneer die techniek precies is ontwikkeld, is onduidelijk. Door de snelle ontwikkeling bij onder meer de atletiek en het baanwielrennen ontstond steeds meer behoefte aan een finishfoto. In ieder geval werd op de Olympische Spelen van 1912 in Stockholm een discussie over wie tweede of derde was geworden bij de 1.500 meter voor mannen beslecht door een foto.

De Nederlandse gangmaker op dit gebied was Mol, die in de jaren twintig door de atletiekunie was benaderd voor het maken van dit soort foto's. In die tijd was niemand anders dan Mol hiertoe in staat. In een tot studio omgebouwde slagerij in Bloemendaal stond apparatuur waarmee hij het groeien van bloemen en micro-organismen filmde. In het begin verschrompelde alles wat leefde onder de hete lampen, maar toen hij dat probleem had overwonnen, boekte hij indrukwekkende resultaten.

Toen Amsterdam de Olympische Spelen kreeg, maakte filmend Nederland zich tevergeefs op voor een prachtige registratie: de rechten gingen naar het Italiaanse bedrijf LUCE. Een gemiste kans, volgens Laan: `Er waren plannen om een kleine ontwikkelcentrale in het nieuwe stadion zelf onder te brengen, want een van de voorwaarden was dat alle finishes van de loopwedstrijden zouden worden opgenomen met een langzaam-werkend apparaat en dat, wanneer er twijfelgevallen waren, de films onmiddellijk ontwikkeld en afgedrukt moesten worden, zodat hierdoor de uitslag beter bepaald kon worden. De heer Mol was reeds aan het uitdenken hoe de camera het best zou zijn op te stellen.'

Alle voorbereidingen waren dus voor niets omdat de rechten naar de heren van LUCE gingen. Die maakten er een zooitje van: een camera werd op de sintelbaan geplaatst, precies in de baan van de aanstormende atleten. Laan voorkwam een botsing door de tierende Italiaan nét op tijd weg te slepen. De complete filmploeg vertoonde zich daarna niet meer in het Olympisch Stadion. Laan heeft daarom zelf maar die verplichte finishfoto gemaakt, zonder precies te weten wat hij deed. Hij had het Mol eens zien doen en deed zo'n beetje hetzelfde. Het ontwikkelen was het volgende probleem, maar na wat rondzeuren drukte Polygoon de foto af, wat enkele uren duurde.

Dick Laan is daarmee de eerste Nederlander die een finishfoto heeft gemaakt. Die eer wordt de biograaf van Pinkeltje bij deze officieel toegekend.

jurryt@xs4all.nl