VN: `routekaart' Kosovo

De Servische regering heeft zich gisteren voor de derde keer deze week uitgesproken tegen de door het VN-bestuur in Kosovo opgestelde richtlijnen voor de democratisering van Kosovo. Die richtlijnen, een soort `routekaart' onder de titel `Standaarden voor Kosovo', werden dinsdag de ministers van Buitenlandse Zaken van de EU voorgelegd en gisteren in Priština gepresenteerd.

Het VN-bestuur vindt dat Kosovo aan de richtlijnen moet voldoen vóórdat het debat over de uiteindelijke status van de regio – als onderdeel van Servië of als onafhankelijk land – begint. Midden 2005 moet worden vastgesteld welke vooruitgang Kosovo heeft bereikt ten aanzien van democratisering, de vestiging van een rechtsstaat, etnische tolerantie, de eerbiediging van mensen- en eigendomsrechten, de terugkeer van vluchtelingen en privatisering.

De Kosovo-Albanezen hebben het document aanvaard, zij het met reserves. Premier Bajram Rexhepi maakte bezwaar tegen de blijvende geldigheid van veel Servische wetten en tegen het voorstel, het succes van de terugkeer van vluchtelingen te meten aan het aantal terugkeerders. ,,Terugkeer is een persoonlijke en vrijwillige zaak; het vaststellen van aantallen is onaanvaardbaar'', vond hij.

De Servische regering, die een spoedzitting aan het VN-document wijdde, is tegen het VN-document, omdat geen van de Servische suggesties en bezwaren in overweging zijn genomen. Ze wil dat het document bepaalt dat de Serviërs die na de oorlog van 1999 uit Kosovo zijn verdreven, onvoorwaardelijk terug kunnen keren en dat de rechten van particuliere en niet-particuliere eigenaars van bezittingen in Kosovo gegarandeerd worden. Afgepakt bezit moet worden teruggegeven. Het Kosovo Beschermingskorps – de opvolgersorganisatie van het ontbonden Kosovo Bevrijdingsleger UÇK – moet worden ontbonden en omgevormd tot een ,,gedecriminaliseerde'' openbare dienst.

Volgens premier Zoran ˇZivkovic is het VN-document ,,een verlanglijst zonder concrete details – bijvoorbeeld, over hoeveel vluchtelingen kunnen terugkeren per jaar, wie daarvoor verantwoordelijk is en wie verantwoordelijk is voor hun veiligheid.''

Waarnemers menen dat Belgrado bang is dat als Kosovo de richtlijnen in de praktijk brengen, de onafhankelijkheid van Kosovo alleen maar dichterbij komt. Zondag zei de Servische vice-premier Nebojša Covic al dat het VN-document ,,in wezen leidt tot de afscheiding van Kosovo''.

De VN hebben de bezwaren naast zich neergelegd. ,,Niemand heeft een veto op de principes in het document'', aldus een woordvoerder van UNMIK.