Te koop: verkleedkleren

Veilinggebouw De Zwaan veilt komende week meer dan 6.000 kostuums van de Amsterdamse firma Gerritsen Theater- costuums. Van Charleston- jurken tot Sinterklaasmantels.

Bovenaan de trap van het Veilinggebouw De Zwaan aan de Amsterdamse Keizersgracht prijkt een schitterend-gouden jurk. Het lijfje is strak gesneden, de taille smal en daaronder valt de sleep wijd uiteen in een patroon van herfstbladeren. Tussen het bladgoud door lijkt een fijn filigraan geweven.

Deze avondjurk behoort tot de collectie van het oudste en grootste kostuumverhuurbedrijf in Nederland, Gerritsen Theatercostuums. Een deel van de collectie moet noodgedwongen geveild worden. Het pand aan de Weteringschans in Amsterdam is te klein om de meer dan 18.000 kostuums onder te brengen; zelfs een dependance biedt geen soelaas. Gerritsen leende kostuums uit aan series als Baantjer en films als Pietje Bell. Ook gezelschappen als de Nederlandse Opera en Toneelgroep Amsterdam maken veelvuldig gebruik van de geboden faciliteiten. En dan natuurlijk tal van operette-, ballet- en toneelverenigingen.

Op elke verdieping van De Zwaan, inclusief het trapportaal en zelfs aan de plafonds, hangen met zwier en pronk de kledingstukken. Het is een sensuele overdaad aan creaties, alles genummerd en gerubriceerd, voorzien van de maat. De kostuums zijn gedragen door beroemdheden en amateurs, acteurs in het wereldrepertoire, operettezangers en -zangeressen, fotomodellen en feestgangers.

Het familiebedrijf Gerritsen gaat terug tot in het begin van de twintigste eeuw. Amateurtoneel, operette en het lichte theatergenre waren destijds ongekend populair in Amsterdam. Theaterkapper Gerritsen, de oprichter van het bedrijf, begon kleding te verhuren. Zo kocht hij op het Waterlooplein een partij oude legerjassen aan, verknipte die, zette er tressen op, verfde ze paarsrood en er ontstond een fraaie collectie mantels. Het echtpaar Ernest en Myriam de Vries nam het verhuurbedrijf acht jaar geleden over. Ernest de Vries slaat een van de voormalige soldatenjassen open en wijst in de rug de signatuur aan: `MA 1917'. Dat staat voor `Magazijn Amsterdam 1917'.

In het atelier van Gerritsen werken een kleermaker en enkele naaisters. Myriam de Vries zegt: ,,Wij maken gebruik van bestaande patronen die we ontlenen aan boeken, tijdschriften, kostuumtekeningen. Elke periode is vertegenwoordigd, van de Oudheid via de Middeleeuwen, Empire, Fin de Siècle tot vandaag. En zelfs hebben we sciencefiction kostuums in de collectie.''

Van elke stroming geeft de website van Gerritsen, www.kostuumverhuur.nl, een korte, gedetailleerde beschrijving. Onder Charleston bijvoorbeeld, de periode tussen 1920 en 1930: ,,De vrouw is eindelijk bevrijd van het korset, ze mag dragen wat lekker zit en waarmee goed valt te dansen! Bijvoorbeeld een zwarte blouse, met glimmende pailletten afgezet, een zwarte rok tot aan de knieën. Het haar kort (een revolutie!) en een wit parelsnoer.''

Van de Charleston-jurken is in de veiling een reeks fraaie modellen vertegenwoordigd in die wat zachte, tere kleuren van toen. Wat meteen opvalt is de accuratesse van de kledingstukken. Alle kostuums en jurken zijn goed verzorgd, gestreken, schoon. De catalogus geeft de juiste informatie, zoals onder het lemma `Ziekenhuispersoneel': ,,Verpleegster, model Angelica, Bleu. Jasschort zonder mouw.''

De Sinterklaasmantels heeft een van de firmanten Gerritsen laten maken van de oude, roodfluwelen gordijnen van Carré. Zo heeft elk van de duizenden kavels een geschiedenis. Het rijtje bonte kostuums werd bijvoorbeeld gebruikt door een operettevereniging voor de voorstelling Het Witte Paard, waarin een groep reizigers uit Berlijn naar Rusland gaat. Blauwbonte gewaden van glanzende stoffen gemaakt.

Tijdens de kijkdagen kan er niet echt gepast worden, wel mogen gegadigden een jurk of kostuum voor zich houden om te zien `hoe het staat'. De prijzen beginnen bij een paar euro en kunnen, afhankelijk van de gretigheid van de aanwezigen en de kwaliteit van het object, naar verwachting behoorlijk oplopen.

In een achterkamer zijn de `militaria' ondergebracht. Ik voel aan het scherp van enkele kromzwaarden, rapieren en toneelzwaarden: haastig trek ik mijn vingers terug, ze zijn scherper dan verwacht. Myriam de Vries legt uit: ,,Dat zijn echte antieke zwaarden. Die kun je niet uitlenen aan een amateurgezelschap. Dat is levensgevaarlijk.''

Veilinggebouw De Zwaan, Keizersgracht 474, Amsterdam. Kijkdagen: 11 t/m 14/12. Veiling: 16 t/m 19/12. Inl.: 020-62.20.447