Oorlogen verplichten Britten tot extra lening

De Britse regering moet dit jaar 10 miljard pond (14 miljard euro) extra lenen voor het verbeteren van ziekenhuizen, scholen, de spoorwegen en de oorlog in Irak en Afghanistan.

Maar die stijging, bijna eenderde hoger dan in april werd verwacht, is dankzij de verwachte gunstige groei van de economie met zeker 3 procent niet onverantwoord. Dat heeft de Britse minister van Financiën, Gordon Brown, gisteren gezegd bij de presentatie van zijn jaarlijkse pre-budget report, een tussentijdse begroting die een half jaar na de officiële wordt opgemaakt.

In april zei Brown nog 27 miljard pond te willen lenen. Dat er nu 10 miljard extra nodig is, komt volgens hem door de tegenvallende inkomsten uit belastingen (wegens de economische terugval) en door onvoorziene uitgaven, waaronder de twee militaire campagnes die dit jaar 800 miljoen pond extra vergen en al 6 miljard pond hebben gekost.

Om de uitgaven op te vangen is de Britse economie volgens Brown door een lage inflatie, rente en werkloosheid echter in een relatief gunstige positie vergeleken bij die van andere landen in Europa. Hij houdt vol dat hij met de huidige begroting zijn zogeheten `gouden regel' kan handhaven dat extra leningen alleen worden gebruikt voor duurzame investeringen en niet om de lopende rekeningen te betalen in economische tegenspoed.

Het Britse begrotingstekort komt dit jaar daarmee boven de 3 procent van het nationaal inkomen, de bovengrens van het Europese Stabiliteitspact. Het Verenigd Koninkrijk, dat niet aan de euro deelneemt, hoeft daar formeel niet op te letten, maar Britse kritiek op schenders van het pact zoals Frankrijk en Duitsland wordt er niet sterker op.

De nieuwe cijfers zijn ook uitgelegd als een startschot voor de campagne van de parlementsverkiezingen die in het voorjaar van 2005 worden verwacht. Labour wil in de aanloop daarvan kunnen aantonen met extra uitgaven de publieke sector te hebben verbeterd na twee decennia achterstallig onderhoud onder de Tories.

De oppositie zal echter proberen duidelijk te maken dat Brown de oplopende kosten alleen kan betalen door de belastingen te verhogen, zodat ze Labour opnieuw kan afschilderen als de tax-and-spend-partij uit het verleden. De conservatieven willen de komende verkiezingen juist ingaan met een programma van belastingverlagingen.

Oliver Letwin, de nieuwe Tory-schaduwminister van Financiën, nam daarop gisteren een voorschot door Brown de ,,credit card Chancellor'' te noemen, omdat hij – net als heel veel Britten – onverantwoorde en ongedekte schulden zou maken. ,,Als de economie het zo goed doet, waarom moet hij dan zoveel lenen'', aldus Letwin. Brown zei geen slapeloze nachten te hebben van de kritiek van de oppositie. Ondanks zijn pasgeboren zoon.

Brown kondigde douceurtjes aan voor AOW'ers (die 4 euro per week meer krijgen), voor kinderopvang, voor belastingvoordeel voor kleine ondernemingen, de filmindustrie, oliemaatschappijen en sportverenigingen.

Volgens de meeste reacties stelt Brown zijn golden rule nu echter als nooit te voren op de proef. Bij deze prognose houdt hij tot 2006 per jaar 2 miljard pond over, maar in de praktijk blijkt zo'n voorspelling weinig waarde te hebben.

    • Hans Steketee