`Marokkaanse hasj is hier niet meer nodig'

Marokko is al jaren de grootste exporteur van hasj naar Europa. Maar de Nederlandse coffeeshops zijn de afgelopen jaren steeds minder afhankelijk geworden van de Marokkaanse hasj.

Bijna 20.000 kilo chira, onbewerkte hasj, onderschepte de Marokkaanse douane zondag in de haven van Tanger. Hasj in een vrachtwagen met tomaten die Nederland als eindbestemming had. Zelfs voor een land als Marokko, waar cannabis een van de belangrijkste exportproducten is, is twintig ton een grote hoeveelheid.

In het verleden hadden vooral landen als Libanon en Afghanistan een slechte naam op dit gebied, totdat beide landen werden verscheurd door burgeroorlogen. Een groot deel van de productie verhuisde letterlijk naar Marokko, dat inmiddels al weer jaren de grootste producent voor de Europese markt is. In een speciaal hoofdstuk bij het rapport van de commissie-Van Traa naar de opsporingsmethoden van de Nederlandse politie werden de opbrengsten van de hasj-handel midden jaren negentig geschat op tweederde van de totale Marokkaanse export.

In die dominante positie van Marokko als hasjproducent is sindsdien maar weinig verandering gekomen, zo blijkt uit allerlei rapporten. De VN-organisatie voor Drugs en Criminaliteit (UNODC) bijvoorbeeld stelde onlangs dat zo'n 75 procent van alle hasj op de Europese markt afkomstig is uit Marokko. Eerder dit jaar kwam de VN-organisatie met de Marokkaanse regering overeen een grootschalig onderzoek op te zetten naar de cannabisproductie, de locaties en de structuren van producerende organisaties in het Rif-gebergte.

Volgens de UNODC is in Marokko een omvangrijk netwerk van internationale criminele organisaties actief. De handelsroutes gaan niet alleen vanuit Marokko naar Europa, maar steeds vaker ook via landen ten zuiden van de Sahara, omdat die landen minder verdacht zijn.

De hoeveelheden cannabis die in Europa worden onderschept zijn in de loop van de jaren spectaculair gestegen. Volgens cijfers van het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving (EWDD) in Lissabon werd in 1985 in alle EU-landen 131.000 kilogram cannabis onderschept, vijftien jaar later was dat opgelopen tot meer dan 800.000 kilo. Ook dit EU-drugsbureau wijst Marokko aan als grootste boosdoener op het gebied van cannabisproductie.

Maar ondanks het monopolie op het gebied van gedoogde coffeeshops behoort Nederland al lang niet meer tot de grootste afnemers van het Marokkaanse product. Sinds 1996 wordt meer dan de helft van alle onderschepte cannabis in de EU in Spanje aangetroffen. Opvallend is dat de cannabisvangsten in Nederland in 1985 en 2001 nagenoeg even groot waren – 34.000 kilo in een kalenderjaar. Daartussen zat een hoge piek.

Dat betekent echter niet dat de markt voor softdrugs in Nederland niet veranderde. Volgens het EWDD groeide het aantal onderscheppingen van nederwietplanten van 71.000 in 1991 tot bijna 900.000 in 2001.

Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat door de grootschalige productie van nederwiet op Nederlandse bodem de Nederlandse coffeeshops de afgelopen jaren steeds minder afhankelijk van het buitenland zijn geworden, en dus ook van Marokko.

Die trend wordt bevestigd door Mario Lap, directeur van de stichting Drugtext, een internationaal informatiecentrum voor verdovende middelen in Amsterdam. ,,Tot in de jaren negentig waren de coffeeshops voor zo'n tachtig procent afhankelijk van hasj uit Marokko'', zegt Lap. Maar door de opkomst van in Nederland geproduceerde nederwiet – net als hasj afkomstig van de cannabisplant – liep de behoefte aan Marokkaanse hasj sterk terug. Mario Lap: ,,Ik denk dat de softdrugs in de Nederlandse coffeeshops misschien nog voor eenderde uit hasj bestaan, de rest is wiet uit Nederland.''

Die trend zette zich in het begin van de jaren negentig door, toen het Nederlandse kwekers lukte om kwalitatief goede nederwiet te produceren. Volgens Lap is die nederwiet sindsdien uitgegroeid tot een ,,superieur'' product. ,,Nederwiet is gemakkelijk in Nederland te produceren, het is goedkoper, beter en bovendien brengt het minder risico's met zich mee omdat er geen buitenlandse handel meer aan te pas komt'', zegt Lap. ,,Daarnaast is nederwiet voor gebruikers een meer natuurlijk product. De mensen weten beter wat ze roken. Met Marokkaanse hasj weten ze dat vaak niet.''

De kosten van een gram Marokkaanse hasj in een Nederlandse coffeeshop liggen rond de tien euro, iets duurder dan nederwiet. In de omringende landen is die opbrengst veel hoger. Hoewel de vraag in Nederland naar hasj kleiner is geworden, zijn er nog steeds consumenten voor te vinden. ,,Sommige mensen houden nu eenmaal van whisky, anderen van jenever'', stelt Lap.

Nederland speelt volgens deskundigen vermoedelijk een belangrijke rol als doorvoerland voor hasj uit Marokko. Ook Lap denkt dat een deel van de Marokkaanse hasj direct wordt doorverhandeld naar landen als Duitsland of Groot-Brittannië.

    • Rob Schoof