Het Beeld

De 3,1 miljoen kijkers van de eerste aflevering van de tweede editie van Idols (RTL4) werden een dag later ruim overtroffen door de 6,5 miljoen voor een echte vader-en-dochter act. De herhaling gisteravond van Idols (Yorin) geeft gelegenheid terug te komen op dit internationale succesfenomeen. Het is mij niet bekend of er ergens ter wereld al zelfmoord is gepleegd door een afgewezen kandidaat, maar het zou me niet verbazen.

Gelukkig blijkt Kevin nog in leven. Gisteren was de puistige puber, die door de Idols-jury was uitgelachen om zijn inderdaad weinig overtuigende vertolking van Greased Lightning, te gast bij PaPaul. Hij zag er helemaal niet zo lelijk uit als in Idols; van acne was zelfs niets meer te bekennen. Een kledingadvies, wat grime, menslievende belichting en, zoals Paul de Leeuw adviseerde, twee glazen karnemelk doen wonderen. Maar Idols wordt niet gesponsord door de zuivelindustrie, maar door zeepfabrikant Rexona.

Elke talentenjacht mikt in zekere mate op leedvermaak. Idols verlegt de ethische grenzen echter een heel eind, door gebruikmaking van kunstgrepen. De spelregels lijken simpel en transparant. Met een gevangenisnummer op de borst wachten de kandidaten op hun beurt en worden af en toe geïnterviewd. Dan moeten ze op een witte stip gaan staan en a capella een liedje zingen voor de vierkoppige jury uit de muziekindustrie. Regelmatig worden ze vroegtijdig onderbroken. Het oordeel wordt meteen geveld: wegwezen of door naar de volgende ronde. En dan wacht de camera ze weer buiten op. In de eindronde mag het publiek stemmen wie het nieuwe idool wordt.

Je nek uitsteken op tv houdt risico's in. Maar er is meer aan de hand. De uitzending leunt sterk op manipulatie door montage; de cross cutting met uitspraken van de kandidaten maakt stemming, niet bij de jury, maar wel bij de kijker. In een enkel geval wordt bij een slechte prestatie dramatische muziek toegevoegd.

En dan levert de redactie nog een vuile streek. Jerney Kaagman, het meest humane, want directe jurylid, verklapte bij Barend & Van Dorp dat van de 16.732 kandidaten slechts zo'n 700 voor de jury waren verschenen. Het bestaat niet dat sommige van de slonzige jongens en meisjes die geen toon konden houden voor de muzikale bloedraad tot de beste vier procent behoorden. Met andere woorden: de preselectie had voorkeur voor de absolute top, die in de montage tot later wordt bewaard, én voor een aantal kneuzen die expres zijn doorgelaten om ze te kunnen bespotten.

Waarom willen zoveel mensen naar Idols kijken? Om dezelfde redenen die vroeger openbare executies populair maakten, maar ook om je superieur te kunnen wanen, vrees ik.

Daags voor de eerste uitzending zei zangeres Mathilde Santing bij B&W dat muziek onzichtbaar is. Echte talenten gooien denkbeeldige ballen naar het publiek, en zijn per definitie verlegen. Voor zulke wonderen heeft Idols geen aandacht, en dus geen platencontract. Het is maar een spelletje, natuurlijk, maar het gaat om de knikkers en de kaarten zijn gestoken.