`De huidige politiek vraagt om protest'

Zangeres Rickie Lee Jones brak door met een liefelijk liedje, maar is altijd een scherp criticus van Amerika geweest. ,,Onze president is een nare, domme man.'' Zaterdag treedt ze op in de Amsterdam.

Zangeres en songschrijfster Rickie Lee Jones (Chicago, 1954) is ergens altijd een hippie gebleven. Ze grijpt terug op de protestzangers uit de jaren zestig en fulmineert in Tell somebody tegen de Amerikaanse Patriot Act; de wet die volgens haar onder het mom van oorlog tegen terrorisme de vrijheid van meningsuiting beknot. Ze moet zich tegen dat soort zaken uitspreken, zegt ze in haar chique Parijse hotelkamer, want waarom ben je anders artiest? Op haar nieuwe cd The Evening Of My Best Day keert ze terug naar de toegankelijke, jazzy pop van haar debuut uit 1979; die met de revolutionaire baret op de hoes en de hit Chuck E's in love.

,,De revolutionaire ideologie van de White Panthers sprak me meer aan dan gezond voor me was. Jerry Rubin schreef het boek Do it! Daarin stond de kreet `Kill your parents'. Mijn vader zag het en vroeg me of dat serieus bedoeld was. Rubin bedoelde het symbolisch, maar hij had geen enkele consideratie met veertienjarige pubers die zijn woorden letterlijk zouden nemen. Pas later heb ik me gerealiseerd dat die zogenaamde revolutionaire leiders van toen in feite roekeloos en onnadenkend waren. Als artiest moet ik mijn meningen in songteksten genuanceerd formuleren. Popmuziek geeft me een podium om mijn ideeën te verkondigen, maar daarmee heb ik nog geen vrijbrief om mensen ertoe aan te zetten om elkaar de hersens in te slaan. Vertel dat maar aan Eminem, of aan al die andere gewelddadige rappers.

,,Mijn vader liet me naar jazz luisteren. Eerst vond ik er niets aan, maar het had wel zijn weerslag op de muziek die ik zelf ben gaan maken. Ik kon wel net doen alsof ik Jefferson Airplane de hipste groep ter wereld vond, maar ondertussen zong ik als een kleine Nina Simone. Toen ik mijn eerste plaat uitbracht werd er geschreven over mijn naïeve, kinderlijke zangstijl. Die manier van zingen hanteer ik nog steeds, want zo klinkt mijn stem van nature. Ik kan een heel erg zoete stem opzetten en als ik droevig klink, is het meteen ontzettend droevig. Er is één ding dat ik niet kan, en dat is zingen als iemand anders dan mezelf.

,,Bij het schrijven van de liedjes van mijn nieuwe cd heb ik veel gedacht aan Woody Guthrie. De huidige politiek vraagt om protestliederen. Veel van mijn favoriete popsongs zijn geschreven als een reactie op actuele misstanden. Inner city blues van Marvin Gaye en Freddy's dead van Curtis Mayfield waren reacties op echte situaties in hun leven. Ik heb geprobeerd om een eerlijke reflectie van mijn leefomstandigheden te geven. Als ik in Ugly man zing wat een nare, domme man onze president is, dan geef ik daarmee een momentopname uit mijn persoonlijke gedachtenwereld. In een mooi gezongen liedje komt dat harder aan dan op een politiek pamflet.

,,De Patriot Act geeft de regering van de VS een vrijbrief om telefoongesprekken en e-mail van potentiëel andersdenkenden te onderscheppen en te bestraffen. Ik geloof allang niet meer dat het hun bedoeling is om terrorisme te bestrijden. Het gaat om het dwarszitten van dissidenten, ook als het om perfect legitieme protesten tegen Amerikaanse militaire aanwezigheid in Irak gaat. Mijn nummer Tell somebody wil erop wijzen hoe antidemocratisch het er hier in de VS aan toegaat. Wij dachten dat we opgroeiden in `the land of the free', maar in werkelijkheid is Amerika anno nu onvrijer dan ooit.

,,Ik ben niet zo'n productief songschrijver, omdat het voltooien van een liedje telkens weer een enorme worsteling met zich meebrengt. Beginnen is makkelijk, maar niets is moeilijker dan een song naar tevredenheid afmaken. Soms ben ik jarenlang tevreden met het zingen van andermans materiaal, en dan dient de gevreesde inspiratie zich aan. Dat proces kun je niet forceren. Als de heilige bevlogenhied er eenmaal is, helpt het me om te bedenken dat de huur betaald moet worden.

,,Het meest beangstigende wat me de afgelopen jaren overkwam, was dat mensen me vroegen of ik nog steeds zangeres was. Zangeres ben je voor het leven. Of zien ze me misschien liever als caissière in de supermarkt? Dit album heb ik The Evening Of My Best Day genoemd, omdat ik me realiseer dat ik in de ogen van de gemiddelde popliefhebber muzikale prehistorie ben geworden. Daar staat tegenover dat ik nog nooit betere muziek heb gemaakt dan nu. Ik kan niet altijd dat grappige zangeresje van Chuck E's in love blijven. Om verder te kunnen, moet ik mezelf telkens opnieuw uitvinden. Ik kan tot op zekere hoogte met tevredenheid op mijn leven terugkijken. Maar het is nog niet voorbij; de avond is nog maar net begonnen.'

Rickie Lee Jones: The Evening Of My Best Day (V2 Records), concert 13/12 Melkweg Max, Amsterdam.

    • Jan Vollaard