Commissie wil verbod hoofddoek

Er moet in Frankrijk een wettelijk verbod komen op ,,opzichtige politieke en godsdienstige tekens en kleding'' op scholen. Dat is de aanbeveling die een speciale commissie vanmorgen deed aan president Jacques Chirac.

De commissie heeft zich in opdracht van Chirac het afgelopen halfjaar beziggehouden met de herijking van het principe van de laïcisme, de scheiding van kerk en staat. Concreet houdt de aanbeveling het verbod in op het dragen van keppeltjes, hoofddoeken en `grote' kruisen.

President Jacques Chirac kreeg het honderd pagina's tellende rapport vanochtend overhandigd. Hij heeft al gezegd er ,,alle consequenties'' uit te zullen trekken. Eerder sprak hij zich, net als premier Jean-Pierre Raffarin, al uit voor wetgeving en noemde hij de hoofddoek een teken van ,,agressie''.

De commissie-Stasi, vernoemd naar voorzitter Bernard Stasi, werd ingesteld naar aanleiding van de steeds weer oplaaiende discussie over het dragen van hoofddoeken op scholen, maar ook in overheidsinstellingen. Een eerdere aanbeveling die de Raad van State eind jaren tachtig deed, liet ruimte voor eigen beleid van iedere school afzonderlijk. Het voornaamste verschil is nu, dat de commissie een bij wet geregeld verbod aanbeveelt. De uitspraak van de Raad van State was slechts een richtlijn. Een ander, gradueel verschil is dat de Raad in zijn aanbeveling sprak over ,,demonstratieve'' (ostentatoire) tekens en de commissie nu kiest voor het woord ,,opzichtig'' (ostensible). De reden daarvoor is dat de commissie de term `demonstratief' te subjectief achtte. `Opzichtig' zou objectiever zijn en minder ruimte laten voor interpretatie.

Vorige maand sprak een onderzoekscommissie van het Franse parlement, de Assemblée, zich in dezelfde bewoordingen als nu de commissie-Stasi uit voor een verbod op het ,,zichtbaar'' dragen van religieuze tekens, dus ook van een Davidsster en een kruisje aan een kettinkje. Die kleinere, minder zichtbare tekens wil de commissie-Stasi wel tolereren, omdat ze slechts een teken zouden zijn van een godsdienstige overtuiging en niet de bedoeling zouden hebben dat geloof uit te dragen.

Leden van de rechtse meerderheid bepleitten naar aanleiding van de aanbevelingen van de parlementaire commissie de bijzondere scholen uit te zonderen van het verbod, om ,,een godsdienstoorlog'' te voorkomen. Vertegenwoordigers van de christelijke, joodse en islamitische gemeenschap hebben zich allen tegen een wettelijk verbod gekeerd. Maar de commissie-Stasi wil dat het wettelijk verbod voor alle scholen gaat gelden. Bernard Stasi noemde het onderzoek van zijn twintig leden tellende commissie vanochtend van belang voor de ,,eenheid van het land''.

In openbare diensten zou het verbod slechts van kracht zijn indien het dragen van religieuze tekens in strijd is met een goede taakuitoefening. Een vrouw, die na aangenomen te zijn bij een sociale dienst van de gemeente Parijs een hoofddoek ging dragen en weigerde mannen de hand te schudden, werd vorige week nog op non-actief gesteld.

Het onderzoek van de parlementaire en presidentiële commissies heeft veel andacht getrokken, doordat twee hoofddoekdragende leerlingen in september van school gestuurd werden.

Het begrip laïcité (lekendom) is vastgelegd in een wet uit 1905. Het was de uitkomst van een strijd die naar inhoud en felheid gelijkenis vertoont met de schoolstrijd in Nederland. De scheiding van kerk en staat is in Frankrijk zeer strikt. Enerzijds garandeert de `laïcité' de vrijheid van godsdienst, anderzijds wordt godsdienst zeer rigoureus geweerd uit het publieke en politieke leven. Zo zijn er geen confessionele politieke partijen en zal een Franse president, anders dan bij voorbeeld zijn Amerikaanse ambtgenoot, nooit het woord `God' in zijn mond nemen.