`Voor ambities EU is geld nodig'

Eurocommissaris Michaele Schreyer bepleit een verhoging van de uitgaven, terwijl sponsors als Nederland en Duitsland zelf moeten bezuinigen.

Nederland en Duitsland zijn het radicaal oneens met Europees Commissaris Michaele Schreyer (Begroting). Hoe haalt een eurocommissaris het in haar hoofd om meer geld voor de Europese Unie te vragen op het ogenblik dat in alle landen bezuinigd moet worden?

Schreyer houdt evenwel voet bij stuk. In een vraaggesprek met deze krant zegt zij: ,,We zijn de afgelopen jaren heel zuinig met het geld geweest. Maar de realiteit is dat de EU volgend jaar uitbreidt met tien nieuwe lidstaten en dat er in 2007 nog eens twee bij kunnen komen. Voor een deel zijn dat arme landen die netto geld uit Brussel ontvangen. De Europese regeringsleiders stellen keer op keer ambitieuze doelen vast. In die situatie kun je niet zeggen: we gaan korten op de begroting.''

De EU staat aan het begin van een debat over een langetermijnbegroting die loopt van 2007 tot 2011, of tot 2013, dat moet nog besloten worden. Volgens Schreyer moeten voor de langetermijnbegroting al in 2005 besluiten worden genomen, omdat geruime tijd nodig is voordat nieuwe beleidsafspraken voor de komende begrotingsperiode ingevoerd zijn. Wanneer de EU weigert het vetorecht bij deze financiële besluiten op te geven, zullen landen de neiging houden om op het laatste ogenblik nog ,,een kerstboomlijst'' van financiële wensen op te stellen, zoals Schreyer het noemt.

De presentatie van de begrotingsvoorstellen, die aanvankelijk eind november zou gebeuren, is uitgesteld tot volgende maand. De kans bestond dat de toch al moeilijke onderhandelingen van de Europese regeringsleiders komend weekeinde over het Europees grondwettelijk verdrag, nog lastiger zouden worden door een gevecht over geld. Schreyer: ,,Wij willen niet het verwijt krijgen dat wij bij de conflicten die er zonder meer zijn [in de Unie] bovendien een document presenteren dat ook niet bevorderlijk is voor de harmonie''.

Schreyer wil niet tornen aan het bestaande plafond voor de Europese begroting, dat 1,24 procent van het bruto nationaal inkomen (bni) is. Ze vindt wel dat de werkelijke omvang van de uitgaven, die ver onder dat plafond zitten, omhoog moeten. In 2004 zullen die uitgaven op een historisch dieptepunt van 0,98 procent van het bni zijn. Duitsland en Nederland willen dat de uitgaven tot 2013 maximaal 1 procent van het bni bereiken.

Schreyer: ,,Dat is geen verhoging, integendeel, het zou betekenen dat in 2007 op de begroting gekort moet worden. Want in 2006 bereiken de uitgaven al 1,12 procent van het bni.'' De eurocommissaris vindt wel dat een herverdeling van het geld binnen de Europese begroting noodzakelijk is. Minder geld voor structuurfondsen ten behoeve van achtergebleven gebieden, meer geld voor zaken als onderzoek, onderwijs, het buitenlands beleid, asielbeleid en binnenlandse veiligheid. Volgens haar hebben de EU-landen de neiging om grote beloftes te doen. ,,En daarna, als het op betalen aankomt, vergeten ze die beloftes.''

Schreyer zegt veel begrip te hebben voor de klacht uit Den Haag dat Nederland netto meer dan andere landen aan Brussel moet betalen. ,,De Commissie wil een algemeen correctiemechanisme voorstellen om een redelijke behandeling van de nettobetalers te verzekeren.'' Dat zou betekenen dat Groot-Brittannië de speciale financiële regeling die het land in 1984 in de wacht sleepte, ten behoeve van een algemene begrenzing van de betalingen aan de EU-kas zou moeten opgeven.

Tot nu toe heeft Londen zich met hand en tand tegen iedere suggestie in die richting verzet. Schreyer zegt ook geen signalen te hebben ontvangen dat de Britse regering klaarstaat om de regeling op te geven die het land vorig jaar 4,9 miljard euro opleverde. ,,Natuurlijk zegt geen Britse regering: weet je wat, we gaan nu praten over afschaffing van de rebate. Maar de Britten zeggen wel: als wij andere landen kunnen helpen, zijn wij open voor gesprek.''

Volgend jaar zomer wil Schreyer met definitieve voorstellen voor de Europese langetermijnbegroting komen. Tot haar tevredenheid heeft Nederland daarop aangedrongen. ,,Nederland wil als EU-voorzitter in de tweede helft van volgend jaar de discussie flink vooruithelpen.'' De slotonderhandelingen van de Europese regeringsleiders begin 2005 vereisen grondige voorbereiding.

Bij dat laatste gevecht om het Europese geld zal Schreyer zelf waarschijnlijk niet aanwezig zijn, omdat de huidige Europese Commissie volgend jaar november wordt afgelost door een nieuw team eurocommissarissen.

    • Ben van der Velden