Luchtruim in Europa moet beter benut

De Europese Unie heeft vannacht een compromis bereikt over harmonisering van luchtverkeerscontroles door het creëren van één Europees luchtruim. De Single European Sky moet leiden tot efficiënter gebruik van het luchtruim, minder vertragingen en meer veiligheid.

Delegaties van Europarlement en EU-lidstaten bereikten het akkoord, dat in 2005 in werking moet treden, na moeizame onderhandelingen. De Single Sky, waaraan ook Zwitserland en Noorwegen meedoen, betreft alleen de hogere luchtvaartcorridors. Volgens schattingen van de Europese Commissie is een op de vier vluchten vertraagd door problemen met luchtverkeerscontroles. Vertragingen kosten luchtvaartmaatschappijen 1,3 à 1,9 miljard euro. Vliegtuigen kunnen straks langs rechtere lijnen vliegen, wat brandstof bespaart.

Grootste struikelblokken zijn het gebruik van militaire luchtruimen, waarmee vooral Groot-Brittannië en Frankrijk problemen hebben, en de afbakening van luchtruimen over nationale grenzen heen. De EU-ministers zwakten eind 2002 het oorspronkelijke voorstel van de Commissie op deze punten af. Volgens Europarlementariër Sanders-Ten Holte (VVD), leider van de parlementsdelegatie, zijn met het compromis ,,belangrijke stappen'' gezet.

Voor alle lidstaten geldt een inspanningsverplichting om militaire luchtruimen zoveel mogelijk voor de burgerluchtvaart beschikbaar te stellen. Volgens Sanders-Ten Holte is het akkoord hierover ,,uniek'', omdat duidelijk naar samenwerking tussen militaire en civiele luchtvaart wordt verwezen.

Indien lidstaten een geschil krijgen over de grensoverschrijdende afbakening van luchtruimen moeten zij dit voorleggen aan een overkoepelend comité van Europese instanties voor luchtverkeersleiding, dat dan bemiddelend moet optreden. Het ging de EU-lidstaten te ver de Europese Commissie hierin een beslissende rol te geven.

Verder zijn vergaande afspraken gemaakt over harmonisering van technologieën, waardoor de efficiëntie van de luchtverkeerscontroles wordt vergroot. De opleiding van luchtverkeersleiders wordt uniform, waardoor deze in de hele EU inzetbaar zullen zijn. Verder moeten de tarieven die luchtvaartmaatschappijen aan instanties voor luchtverkeerscontrole betalen transparant worden. Deze tarieven liggen nog aanzienlijk hoger dan in de Verenigde Staten.

Voor Nederland verandert door het compromis, waarmee het Europarlement en alle lidstaten naar verwachting begin 2004 instemmen, in de praktijk niet veel. Met Eurocontrol in Maastricht is er al een gezamenlijke luchtverkeersleiding met omringende landen.