HET BEELD

Twaalf honderd en vijftig gulden, een kolossaal bedrag in 1967, kostte de rammelaar van zilver, goud en ivoor die prins Claus voor zijn pasgeboren zoon Willem-Alexander cadeau kreeg van de stad Utrecht. Een vergeelde kleurenfoto van de baby die het geschenk in zijn vuist klemt, verzonden aan de edelsmid, vormde het slotbeeld van de aflevering van het geschiedenismagazine Andere tijden (NPS/VPRO), geheel gewijd aan de vorige geboorte van een troonopvolger. Gisterochtend gaf de inmiddels zelf vader geworden kroonprins zijn dochter aan op het oude Haagse gemeentehuis (als je historisch besef koestert, mag je niet van een stadhuis reppen) en kreeg twee geschenken van burgemeester Deetman: een schilderij en een aanzienlijk minder kostbare mobile van een ooievaar.

Prins Willem-Alexander had veel geleerd in twee dagen tijd. De persconferentie was een stuk spontaner en ontspannener dan die in het Bronovo-ziekenhuis en de jonge vader richtte zich veel geraffineerder over de hoofden van de journalisten heen tot het volk. Een anekdote over twee `verdwaalde' ooievaars in de tuin van de Eikenhorst – gemeente Wassenaar, waar geen vogel in het wapen staat – die daar neerstreken daags voordat de predictortest positief uitviel, was helemaal in de roos. Ook het handen uitdelen aan het toegestroomde publiek voordat de kroonprins weer in de auto stapte voldeed aan een behoefte; enkele toegestopte attenties van het genre dat vroeger op het bordes van Soestdijk belandde, werden aangepakt en – meesterlijk slotakkoord – door de prins eigenhandig in de kofferbak gelegd.

Historische continuïteit, dat is de betekenis van het huis van Oranje voor de Nederlandse samenleving. Andere tijden liet zien hoe ook in 1967, het jaar van The Graduate en de flower power, de cultus rond het koningshuis eerder achterom blikte dan vooruit. De getuigen van toen, premier De Jong en staatsraad Beel, waren toen net zo anachronistisch als nu Balkenende en Tjeenk Willink. Het verschil is wellicht dat toen de maatschappij cultureel meer verdeeld was en een meerderheid zich nog uitbundig wijdde aan aubades en zaklopen. Nu is er bijna consensus dat het leuk is als twee van de bekendste Nederlanders een kind krijgen, maar dat `koningin Catharina-Amalia' toch wel een mondvol is.

Ondenkbaar zou het 36 jaar eerder zijn geweest dat in verschillende televisieprogramma's de horoscoop van de koninklijke telg getrokken werd. Voor de annalen: de kleine Amalia is boogschutter, maar ze heeft dezelfde ascendant als prins Bernhard, hetgeen zou betekenen dat ze joviaal, koppig en kosmopolitisch is ingesteld, met een afkeer van rangen en standen. Maar ook in 1967 liet de pers zich gewillig om de tuin leiden door de RVD. Wekenlang posteerden de media voor het hek van slot Drakestein, zonder op het cruciale moment te merken dat een auto met Beatrix naar het ziekenhuis in Utrecht vertrokken was. En al die weken kwamen er nietszeggende reportages uit Lage Vuursche. Het lijkt wel of er niet alleen minder zenders, maar ook minder ander nieuws was.

    • Hans Beerekamp