De verkiezingsstrijd van Shu Kexin

Voor het eerst in 20 jaar zijn er enkele onafhankelijke kandidaten voor een plaats in Chinese districtsraden. Maar kandidaat Shu had het niet makkelijk.

,,Het is toch idioot dat we niet mogen filmen hoe het volk zijn eigen volksvertegenwoordiging kiest!'', zegt de regisseur kwaad. De politie zegt dat daarvoor eerst schriftelijk toestemming moet worden aangevraagd. ,,Maar we maken een nieuws-item, hoe ziet u dat precies voor zich? Dat gaat veel te traag. Bovendien, wij mogen toch aan vrije nieuwsgaring doen?''

Als de nationale Chinese staatszender CCTV wil filmen hoe de onafhankelijke kandidaat Shu Kexin vandaag zijn stem uitbrengt bij de verkiezing van nieuwe districtsvertegenwoordigers in Peking, ontstaat er bijna een handgemeen met de politie, die niet gewend is aan zoveel aandacht voor de verkiezingen van het districtscomité. Zo'n comité beslist namelijk over niets belangrijkers dan de loop van busroutes.

Shu Kexin zelf doet niets liever dan met journalisten praten. ,,Ik wil dat de mensen gaan beseffen dat je met je stem ook echt macht kunt uitoefenen. Stemmen is geen plicht, stemmen is een recht'', zegt Shu strijdlustig. ,,Ik ben voorzitter van een vereniging van huizenbezitters, dus ik zou me vooral voor die groep willen inzetten. Ik kom op voor de belangen van de nieuwe bezittende klasse.''

Voor het eerst in ruim twintig jaar lijken de lokale verkiezingen in Peking meer dan louter een formaliteit. Dit jaar hebben ruim twintig mensen zichzelf kandidaat gesteld om als volksvertegenwoordiger gekozen te worden. Dat was de laatste jaren ongekend. Toen was alles doorgestoken kaart: de overheid schoof kandidaten naar voren die de communistische partij en de overheid goede diensten hadden bewezen, bijvoorbeeld als partijsecretaris, als hoofd van het plaatselijke bureau voor geboortenplanning of als verdienstelijk ingenieur. Die mensen werden gegarandeerd gekozen.

In 1980 ging het voor het eerst anders. Indertijd mochten er net als nu onafhankelijke kandidaten meedoen, maar toen de verkiezingscampagnes te levendig werden en er werkelijk een publiek debat dreigde te ontstaan, draaiden de plaatselijke partijfunctionarissen de klok meteen terug.

Zonder aandacht van de media is het voor mensen als Shu heel moeilijk om de bevolking duidelijk te maken wat hij wil gaan doen als hij wordt gekozen. Strooifolders kon hij niet uitdelen: daarvoor is een vergunning nodig, en die krijg je niet zomaar. Zendtijd kopen op de televisie is uit den boze, en in heel Peking is geen verkiezingsbord te zien, want die zijn verboden.

Dat gebrek aan publiciteit draagt eraan bij dat vooral jonge inwoners van Peking geen enkele interesse voor de verkiezingen kunnen opbrengen. Veel mensen blijken niet eens te weten dat er vandaag verkiezingen zijn. ,,Het is gewoon niet waar. Ik heb er niets over gehoord'', zegt een manager van een Chinese computerproducent. Nee, hij heeft ook geen oproep gekregen om te stemmen, en ook andere mensen zeggen die niet ontvangen te hebben. ,,Ik wel, maar ik gooi die dingen altijd meteen weg'', zegt de lachende klant van een buurtwinkel. ,,Ik ga nooit stemmen. De communistische partij doet toch wel wat ze wil, daar hebben ze mijn stem heus niet voor nodig.''

Shu wil die apathie doorbreken, maar hij heeft zich ook kandidaat gesteld om aan den lijve te ervaren hoe moeilijk het precies is om als `echte' volksvertegenwoordiger gekozen te worden. De kans dat hij zover komt, is inmiddels heel gering geworden. Zijn naam komt niet voor op de definitieve lijst van vier kandidaten die zijn districtsbureau een paar dagen geleden opstelde. De vier werden geselecteerd uit 66 kandidaten (onder wie Shu), maar hoe dat is gebeurd, is niet erg duidelijk. Shu heeft zijn kiezers nu opgeroepen om zijn naam er dan maar gewoon op het stembiljet bij te schrijven.

    • Garrie van Pinxteren