Poetins missie

RUSLAND HEEFT zijn volksvertegenwoordiging gekozen. Een verheffend schouwspel was deze uiting van levende democratie niet. De opkomst was laag en volgens de stembuscontroleurs van de OVSE voldeden de verkiezingen niet aan internationale criteria. Het resultaat laat het democratisch tekort van Rusland onder president Poetin zien: een gemanipuleerde politiek, een gedesillusioneerd electoraat en een gemankeerde Doema. Waarbij aangetekend zij dat de verkiezingen minder voorspelbaar verliepen dan gedacht. De partij die Poetin steunt, Verenigd Rusland, is volgens de verwachting met circa 37 procent van de stemmen de grootste van het land geworden. Dat de liberale partijen de kiesdrempel niet zouden halen en nu uit de volksvertegenwoordiging verdwijnen en dat bovendien de communisten sterk zouden verliezen, was niet voorzien. De winst van de ultranationalistische partij van pias en provocateur Zjirinovski en die van de partij Moederland zijn net zo verrassend.

Politiek is economie in Rusland, en omgekeerd. De verkiezingen van zondag stonden dan ook impliciet in het teken van het grote geld. De paradox is dat de stemming van het land zich juist keert tegen de `oligarchen' en de zakenmagnaten die politiek bedrijven. Dit heeft niet verhinderd dat de vertegenwoordigers van grote energiebedrijven als LukOil, Gazprom of Yukos in de Doema andermaal hun gang kunnen gaan. Men kan er schande van spreken, want dat is het, maar het is een tot nu toe niet te stuiten ontwikkeling die al in gang is gezet door Poetins voorganger Jeltsin. De huidige president voert een balanceeract uit. Zakelijk heeft hij de `oligarchen' nodig, politiek kan hij ze missen als kiespijn. De politieke schaduwdans om geld, grondstoffen en macht heeft de Russische kiezers veel illusies doen verliezen. Ze zijn er met de beloftes van de afgelopen jaren grosso modo niet erg op vooruitgegaan. De rijkdom stijgt hooguit plaatselijk; de sociale ongelijkheid in het land is navrant. De olie-inkomsten van de happy few gaan het grote electoraat voorbij. Na de val van het communisme en de euforie hierover kwam de hoop op het wonder van de vrije markt. Nu het besef daagt dat slechts weinigen daarvan profiteren, nemen de onverschilligheid en het cynisme toe. Voor iedereen is zichtbaar dat de Doema zich vult met zakenlui, aandeelhouders en andere opportunisten die niet het algemeen belang, maar persoonlijk gewin nastreven.

ALS DE stembusuitslag voor de Doema een test is voor de presidentsverkiezingen van volgend voorjaar, kan de conclusie slechts zijn dat Poetin wint. Hij is de stabiele factor in Rusland. Hij heeft Moskou trots en zelfverzekerd weer op het wereldtoneel geplaatst. Hij is bovendien de man onder wiens leiding de Doema kon beginnen met de modernisering van de verouderde Russische wetgeving. Maar Poetin is ook de potentaat, die naar ingesleten gewoonte de grenzen van de macht van het Kremlin steeds verder verlegt. De verkiezingsuitslag stelt hem in staat om nog autoritairder op te treden. Hard machtsvertoon is doorgaans het Russische antwoord op de problemen die het land teisteren. Maar internationaal maakt Poetin hier geen vrienden mee en nationaal biedt het amper soelaas voor de korte termijn. Poetins missie heet democratie, allereerst in te voeren in de Doema. Alleen een werkelijk democratische volksvertegenwoordiging kan het Kremlin controleren en corrigeren.