Mislukte lijm plakt notities

Ze worden overal ter wereld gebruikt: Post-It Notes van 3M. Maar het duurde twaalf jaar voordat de gele `plakbriefjes' werden geproduceerd.

In 1968 zocht 3M-researcher dr. Spencer Silver naar een sterke lijm, resultaat was een kleverige substantie. Silver, achteraf tegen the Straites Times (Singapore): ,,Het was slecht uit de bus gekomen bij elasticiteits- en kleefproeven, maar bleef in mijn achterhoofd rondspoken. Ik wist dat het op de een of andere manier zijn nut zou bewijzen.''

Zes jaar later komt Art Fry op zijn afdeling bij 3M (Minnesota Mining & Manufacturing Corporation in St. Paul) werken. Presbyteriaan Fry zingt in een kerkkoor en legt papiertjes in zijn gezangenboek om liederen terug te vinden. Maar ze vallen er steeds uit. Fry, in Times (5-1-2000): ,,Ik dacht: wat ik eigenlijk nodig heb is zelfklevende boekleggers.'' Hij herinnerde zich de mislukte lijm van Silver: ,,Ik weet niet of het een saaie preek was of goddelijke inspiratie, maar mijn geest dwaalde af, en opeens dacht ik aan een kleefstof die jaren eerder was ontdekt.() Het bleek perfect te werken; als het beter had geplakt zou het papiervezels lostrekken, als het minder goed plakte zou het loslaten.''

Fry gaat experimenteren (onderzoekers van 3M mogen 15 procent werktijd besteden aan vrij onderzoek). Silver's lijm laat plaksel achter op papier, maar Fry lost dit met twee collega's op na maanden research, ontwikkelt thuis een machine om `de plakpapiertjes' te produceren en verspreidt ze onder 3M-personeel: ,,Ik hield nauwkeurig bij wie bijbestelden. Ik wist dat we op het goede spoor zaten; secretaressen uit een ander gebouw ploegden 500 meter door de sneeuw om een nieuw blokje te krijgen.''

In 1977 gaan 3M-vertegenwoordigers in vier steden op pad met `Press and Peel Pads', zoals ze toen heetten. Maar de reacties zijn matig, men weet niet waartoe ze te gebruiken en is niet bereid het onbekende product – veel duurder dan gewoon papier – te kopen. Een jaar later probeert 3M alsnog een vrij nieuwe marketingtechniek: er worden gratis monsters in Boise (Idaho) uitgezet, inclusief folders met uitleg. Nu blijkt – verrassenderwijs – dat 90 procent van de proefpersonen ze wil kopen. Ze worden zelfs naar collega's in delen van de VS gestuurd, waar ze niet te koop zijn. Drie jaar later (1980) zijn Post-It Notes overal in de VS te koop.

Het procédé wordt door 3M angstvallig geheim gehouden. De kracht is dat de lijm zich in kleine luchtblaasjes bevindt, waarvan bij elk gebruik slechts een deel wordt opengedrukt en een beetje kleefstof vrijkomt.

Er worden nu wereldwijd 600 Post-It producten in 8 maten, 25 afmetingen en 62 kleuren verkocht. (In Japan en China vanwege het verticale schrift, smalle, lange varianten). Ze zijn er zelfs in flapover-formaat en dit najaar komen ze met extra sterk hechtmiddel op de markt, zodat ze ook op gladde en vette materialen plakken, zoals plastic, leer en hout.

Post-It Notes worden op grote schaal nagemaakt. Zo verkoopt postorderbedrijf Viking Direct ook een eigen merk. Peter Damman, vice-president voor Europa: ,,We hebben onderhandeld met zes bedrijven wereldwijd en kopen ze nu bij een firma in het Verre Oosten, die ze zelf vervaardigd. We vonden de prijskwaliteit verhouding interessanter.'' Bij Viking Direct is de verkoopverhouding: 40 procent eigen merk, 60 procent 3m-Post-it Notes.

    • Lex Veldhoen