Instinctief pianist

Wat was er gebeurd als de piano van Ruben González niet door termieten was opgegeten? Hij zou in 1996 niet uit nieuwsgierigheid naar de nieuwe vleugel van de Egrem-studio's zijn gelopen, en zou daar dan niet de Amerikaanse slidegitarist Ry Cooder hebben ontmoet enzou dus geen tweede carrière hebben gemaakt in de Cubaanse oudevandagenformatie Buena Vista Social Club. Maar González – destijds 77 – ging wel en bezegelde zo zijn tweede jeugd en oudedagsfaam als één van de laatste grote Afro-Cubaanse pianisten.

Ruben González overleed deze week in Havana, 84 jaar nadat hij in de Cubaanse provincie Santa Clara werd geboren. Hij wilde aanvankelijk ook dokter worden; 's nachts de muziek, overdag de zieken. Maar de piano won. Na het conservatorium van Cienfuegos vestigde hij zich in 1941 als beroepspianist in Havana.

Net als alle oude grootmeesters van de son die in de jaren negentig werden herontdekt, speelde Gonzáles al in de jaren veertig en vijftig een centrale rol in het Cubaanse muziekleven. Hij nam platen op met Arsenio Rodriguez, pionier van de Cubaanse dansorkestmuziek, maakte deel uit van het Orquestrade los Hermanos en speelde in Havana's Tropicana Cabaret. ,,Alles wat je nu hoort in de Cubaanse muziek is geworteld in die briljante periode'', zei hij daarover. Maar juist toen ontwikkelde González ook zijn eigen geluid, met de puls van de son in de onderbuik en jazzy improvisaties, feilloze spanningsopbouw, ritmisch instinct en parelende virtuositeit in de vingers – ook nadat die door reuma waren aangetast.

Na de revolutie van 1958 raakte Cuba meer en meer geïsoleerd. Gonzáles, voordien vaak op tournee en geruime tijd werkzaam in Panama en Argentinië, werd lid van het orkest van cha-cha-cha uitvinder Enrique Jorrin, totdat deze in 1987 overleed en ook González zich uit het muziekleven terugtrok. Tot 1996. Na het succes van A Todo Cuba le Gusta (1996) en Buena Vista Social Club (1997) bracht Ry Cooder ook González eerste solo-cd uit: Introducing Ruben Gonzáles. Daarna verschenen nog de solo-albums Indestructible, Estrellas de Arieto en Chanchullo.

In 1998 speelde González voor het laatst in Amsterdam. In Carré trad hij op met de Buena Vista Social Club; aristocratisch met zijn witte haar en fijne snorretje, maar in de manier waarop hij achter de vleugel sons, cha-cha-cha's en bolero's lanceerde, tijdloos sensueel.

    • Mischa Spel