`Ik ben ervan geschrokken'

Het afnemend Nederlands enthousiasme voor de EU komt weinig gelegen met een referendum over de Europese grondwet in het verschiet.

,,Het is niet goed, maar het komt niet als een verrassing'', zegt staatssecretaris Atzo Nicolaï (Europese zaken) over de afname van 73 tot 62 procent van de positieve gevoelens van Nederlanders over de Europese integratie. ,,Ik ben er van geschrokken''.

Wat is de oorzaak?

Nicolaï: ,,Ten tijde van die peiling speelde de discussie over het Stabiliteitspact al heftig. Bij veel mensen is het vertrouwen geschaad, dat wij ons in Europa aan afspraken houden, en is twijfel ontstaan of er in Europa wel gelijkheid voor de wet bestaat tussen grote en niet-grote landen. Die twijfel is duidelijk en begrijpelijk''.

Deelt u die twijfel?

,,Ik ben er zeer ongelukkig mee, hoe het is gelopen met het Stabiliteitspact. Daarom heb ik in Napels ook betoogd dat we niet kunnen doen alsof er niets aan de hand is. De gevolgen zijn niet alleen economisch. Er is naar aanleiding van deze gang van zaken ook in andere landen sprake van een vermindering van vertrouwen in de Europese Unie – de cijfers van de Eurobarometer laten dat zien''.

Misschien moet de Nederlandse regering Europa beter verkopen.

,,Het is geen kwestie van verkopen. Van wat de EU doet, heeft Nederland meer baat dan last. Wat dat betreft is mijn vertrouwen in Europa niet geschonden. We hebben het nu over de regels voor de onderlinge omgang van lidstaten, waarbij Nederland, met zijn open economie, er de dupe van is als Frankrijk en Duitsland zich niet aan de regels houden. Nederland neemt in dit soort zaken een vrij precieze positie in, in vergelijking met andere landen''.

Dalend vertrouwen in Europa – een slecht voorteken in het licht van een Nederlands referendum over de Europese Grondwet.

,,Gelukkig zitten daar nog een paar stappen tussen. Nederland vindt dat in de Grondwet betere garanties moeten worden opgenomen dat regels worden gehandhaafd. Ik heb in Napels voorgesteld daarbij het Europese Hof van Justitie in te schakelen. We zijn daar in Europa hard mee bezig. Als een rechterlijke toets in de Grondwet wordt opgenomen, hebben we een verhaal om de burger ervan te overtuigen dat je in Europa weer meer vertrouwen kunt hebben''.

Komt die Grondwet er definitief, eind deze week op de Europese top?

,,Het is nog steeds mogelijk. Naast hardere garanties voor de naleving van EU-regels zet Nederland zich in voor het vetorecht van lidstaten bij de meerjarenperspectieven van de Unie. Dat lijkt te gaan lukken. Dan betekent de Grondwet winst voor Nederland. Het grote politieke punt dat resteert is de stemmenweging in de Raad, waarop Polen en Spanje de hakken erg in het zand hebben gezet: zij willen met alle geweld vasthouden aan de huidige, onredelijke verdeling. Ik houd rekening met een oplossing in de vroege zondagochtend, onder zware politieke druk. Ik hoop niet dat dit probleem uit het verdrag wordt gehaald, voor een latere oplossing. Dan krijgen we een Grondwet met een gat''.