Het Beeld

Een minister-president komt buiten verkiezingstijd weinig onder de mensen. Het beeld van premier Balkenende, wandelend over de Utrechtse Oudegracht, bij het verlaten van een vormingstoneelstukje over normen en waarden in de plaatselijke bibliotheek, was dan ook gisteren in zowel Netwerk als Nova te zien.

Het had een glorieuze dag moeten worden voor de man die al een jaar of tien hardnekkig probeert het debat over maatschappelijke omgangsvormen op de politieke agenda te krijgen. Het rapport Waarden, normen en de last van het gedrag van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid werd gepresenteerd en de NCRV had in Netwerk een summiere round-up van Balkenende's inspanningen. Dat de premier niet persoonlijk op kwam dagen bij zijn naaste geestverwanten onder de televisiemakers, was veelbetekenend. Het rapport, zoals het werd samengevat in de diverse actualiteitenrubrieken, veegt namelijk de vloer aan met politieke bemoeienissen op dit terrein. K. Schuyt, een van de auteurs, benadrukte in Nova de noodzaak niet alle problemen op een hoop te gooien. Er bestaat verschil tussen onprettig, onbehoorlijk, onduldbaar en onwettig gedrag. De overheid moet alleen maar zorgen dat de door haar opgestelde wetten worden nageleefd, want, zo geeft ook de premier toe: ,,Waarden zijn pluriform.'' Langs democratische weg wordt door de wetgever vastgelegd wat niet mag; elk ander gedrag is een kwestie tussen burgers onderling. Het zal nog niet eenvoudig zijn voor burgemeester Deetman om de voetbalsupporter die zich onwelvoeglijk naast hem liet fotograferen juridisch te laten veroordelen.

Het zou een probleem kunnen zijn dat de leden van het huidige kabinet te weinig op straat komen voor een fijn ontwikkeld gevoel omtrent de inderdaad verruwde mores. Vooral de premier loopt nogal wat averij op de laatste tijd. Het door hem geëntameerde satiredebatje was een duidelijk signaal van vervreemding, en ook de reacties in de populaire tv-programma's van gisteravond (PaPaul, RTL Boulevard) op de toon van zijn felicitatiespeech na de geboorte van de jongste prinses logen er niet om. In een straatinterview werd Balkenende vergeleken met een Muppet, volgens Paul de Leeuw had de premier twee stokbroden in zijn achterste toen hij het volk toesprak. De volkswoede (Barend & Van Dorp, RTL Boulevard) lijkt zich nu toe te spitsen op het weren van de `niet-serieuze pers' – de roddelbladen, maar ook HP/De Tijd en Business Nieuws Radio – bij de babypersconferentie. Je zou kunnen zeggen dat dit een prinselijke middelvinger was, geheven naar de media die juist dragers zijn van het oranjemuisjesgevoel.

De vinger is niet langer het prerogatief van vandalen en Marokkaanse jongeren. Minister De Geus beklaagde zich in het mediamagazine De leugen regeert over het feit dat hij niet zo ondiplomatiek kon uithalen als de critici van zijn beleid. Prompt noemde journaliste Clairy Polak hem een leugenaar, na haar gezicht eerst in een vriendelijke glimlach te hebben getrokken: ,,Ik heb geleerd dat je je op tv moet inhouden.''