`De Ahold-affaire heeft ons in de kaart gespeeld'

De commissie Tabaksblat lanceert vanmiddag haar definitieve code voor normen en waarden in het bedrijfsleven. Daarmee heeft de bel geluid voor de laatste ronde voor het `old boys netwerk'.

Leve de normen en waarden.

Gisteren kreeg het kabinet een rapport voor de hele samenleving van denktank WRR, vanmiddag krijgen minister Zalm van Financiën en staatssecretaris Van Gennip van Economische Zaken de definitieve versie van de normen en waarden voor bedrijven, aandeelhouders en managers van de commissie Tabaksblat. Beleggers moeten hun aandeelhoudersrechten uitoefenen, commissarissen moeten meer op afstand het directiebeleid toetsen en directeuren moeten de aandeelhouders meer vertellen en meer uitleggen, onder meer over salarissen en gouden handdrukken. De commissie, die begin maart is geïnstalleerd, had de wind in de zeilen: nooit kende de BV Nederland zulke grote financiële schandalen, zoals de Ahold-boekhoud- en fraude affaire die in februari uitbrak.

Vijf vragen aan de voorzitter van de commissie Morris Tabaksblat, ex-voorzitter van het Brits-Nederlandse voedings- en zeepbedrijf Unilever.

U heeft Zalm vorige week al bijgepraat over de code. Hoe reageerde hij?

,,Hij heeft het aangehoord. Hij zei: ik zie het wel komen.''

Het kabinet heeft toegezegd de code in de wet te verankeren, opdat iedereen weet waar hij zich aan moet houden. Welk deel van de code moet in de wet worden opgenomen?

,,De hele code, het is een samenhangend geheel. In de afgelopen decennia is de rolverdeling tussen directeuren, commissarissen en aandeelhouders ten koste van de laatste steeds onevenwichtiger geworden. De aandeelhoudersvergadering moet echt weer het laatste oordeel vellen. Daar is verrassend weinig reactie op gekomen. Men ziet toch dat iemand het ultieme recht moet hebben om bijvoorbeeld de jaarstukken van een onderneming af te stemmen.

Iedereen moet volle rechten hebben, ook in het licht van de internationale ontwikkelingen. In het buitenland gebeurt ook heel veel op dit punt.

Ik ben verheugd dat de professionele beleggers, die eerst wat gereserveerd reageerden, nu veel steun geven. Neem de pensioenfondsen ABP en PGGM die in de discussie over het salaris van Moberg (nieuwe topman Ahold; red.) een brief hebben gestuurd aan de commissarissen om tekst en uitleg te vragen. Dat is de crux van de code, dat professionele beleggers zichzelf zo organiseren dat zij bereid zijn om op te treden en hun verantwoordelijkheid te nemen als mede-eigenaar. Dan zit er muziek in zo'n code. Ahold heeft ons in de kaart gespeeld.''

U versoepelt het aantal commissariaten dat mensen mogen hebben, van niet meer dan vijf naar niet meer dan vijf bij Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen. Waarom?

,,We kregen direct reacties uit de pubieke sector, dat zij op die manier niet hun eigen `old boys netwerk' konden doorbreken. Die limiet van vijf commissariaten is minder een verhaal van: het kost zoveel tijd, dat leeft in Engeland overigens veel meer dan hier. De opinie van de maatschappij is dat een te klein groepje commissarissen te veel invloed heeft. Dat is niet goed. Dat wekte nogal wat irritatie. Er loopt zoveel meer talent rond om commissaris te worden dan alleen ex-president-directeuren. Toen ik zelf afscheid nam van Unilever kreeg in drie weken 20 tot 30 telefoontjes om commissaris te worden. Het gaat bij toezicht door commissarisen om de inhoudelijke kwaliteit, niet om de grote namen.''

Wat heeft de hele exercitie gekost en wat gaat de code de Nederlandse economie opleveren?''

,,We kregen subsidie van de ministeries van Financiën en Economische Zaken en van de zes organisaties die de commissie hebben ingesteld. Het was een hele goedkope exercitie, de commissieleden deden het voor niets. We hebben alle internationale codes doorgenomen. Elke Nederlandse rel van de laatste jaren is wel drie keer over tafel gegaan, inclusief de anekdotes. De kosten zijn vooral het drukken van het boekje. En wat het oplevert? Het buitenlands vertrouwen in de Nederlandse financiële sector wordt versterkt, dat moet meer investeringen opleveren. Maar over de gevolgen van de code moet je nuchter zijn. Fraudes, faillissementen, het zal altijd voorkomen. De code zal wel enige corrigerende werking hebben, maar fouten zullen altijd gemaakt worden.''

    • Elsje Jorritsma
    • Menno Tamminga