Communiceren met oogcontact

Bij een gesprek via een beeldtelefoon kijken mensen langs elkaar heen. Met behulp van een nieuwe techniek blikt men elkaar in de ogen.

Wel eens iemand ten huwelijk gevraagd door de telefoon of een sollicitatiegesprek gevoerd per e-mail? Waarom deze technieken voor dit soort communicatieve processen niet goed werken is eenvoudig te verklaren: het ontbreekt aan oogcontact tussen de beide partijen.

Eigenlijk zou je verwachten dat vergaderen of onderhandelen via middelen als de al uit 1927 stammende videoconferencing-techniek en de later ontwikkelde beeldtelefoon allang zou moeten plaatsvinden. Dat dit niet is gebeurd komt volgens het in Austerlitz gevestigde Ex'ovision door de beroerde manier waarop de beeldtelefoon de spreker in beeld brengt: ook al zie je de persoon voor je op het beeldscherm, het lijkt alsof de persoon aan de andere kant van de lijn categorisch weigert je aan te kijken.

Om dit euvel te verhelpen ontwikkelde Ex'ovision de Eye Catcher, een beeldtelefoon waarbij je elkaar automatisch recht in de ogen kijkt, alsof de gesprekspartner inderdaad daadwerkelijk tegenover je zit. Achter het beeldscherm bevindt zich de videocamera, die als het ware door het scherm heen filmt. In feite maakt de Eye Catcher hier gebruik van autocueing, de techniek die nieuwslezers op televisie gebruiken om – zogenaamd – uit het hoofd het nieuws op te lepelen. In feite kijken zij naar de tekst, die vlak boven of onder de camera op een lichtbalkje voorbij schuift.

Dat oogcontact belangrijk is voor de menselijke communicatie is onlangs ook bevestigd door wetenschappelijk onderzoek. Hilde Ruygt heeft in haar afstudeerscriptie aan de Universiteit van Amsterdam aangetoond dat hoe `rijker' een medium is waarmee twee gesprekspartners onderhandelen, hoe sterker een reëel face-to-face-gesprek te benaderen valt. Een rijk medium heeft daarbij de capaciteit om verschillende cues gelijktijdig over te brengen, zoals lichaamstaal, stemintonatie, maar ook meer sociale cues zoals de fysieke nabijheid en de richting waarin de ander kijkt. ,,Meer sociale cues, en dus meer echte communicatie, leidt tot betere communicatie'', stelt Ruygt. ,,Uit een onderzoek met 138 proefpersonen blijkt overduidelijk dat er tussen twee mensen veel meer begrip ontstaat als er oogcontact is, ze begrijpen elkaar beter en vallen elkaar minder in de rede.'' Voor het onderzoek, onder supervisie van drs. Roderick Swaab, vergeleek Ruygt de prestaties van de Eye Catcher met die van een gewone webcam, een camera die boven of naast het computerscherm is aangebracht, waardoor gesprekspartners elkaar niet direct kunnen aankijken. Ze concentreerde zich hierbij op het onderhandelingsproces. ,,Maar dat onderwerp is heel breed, ook het maken van een lunchafspraak is al een vorm van onderhandelen.''

Volgens Ruygt verloopt de communicatie met de Eye Catcher zo positief, dat er veel toepassingsmogelijkheden te verwachten zijn: ,,Sollicitaties zijn op deze manier absoluut denkbaar, zeker gezien het feit dat veel bedrijven internationaal werken. En het contact met je tante in Australië kan op deze manier ook een stuk directer verlopen. En inderdaad, waarom geen huwelijksaanzoek op afstand? Communiceren via deze apparatuur kan best romantisch verlopen.''

    • Rijkert Knoppers