Steve Reich is nog de bruisendste minimalist

Minimal music heeft een snelle puls onder langzaam verschuivende patronen. De Amerikaanse minimal-componist Steve Reich (1936) maakte eens een treffende vergelijking met een leeglopende zandloper. Reichs werk staat nu centraal in een studieproject van het Koninklijk Conservatorium. Op 14 december vindt de afsluiting plaats in het Amsterdamse BIM-huis, want buiten Den Haag valt Reichs werk ook nog te beluisteren in Amsterdam, Utrecht, Den Bosch en Maastricht.

Reich noemde minimal music een onpersoonlijk ritueel, want al die gradueel verschuivende patronen maken een nogal ééndimensionale, afstandelijke indruk. Invloeden zijn er uit Indische, Balinese en – in het geval van Reich – de Ghanese muziektradities.

Ook invloeden vanuit en naar de popmuziek zijn tekenend. Zonder de vroege minimal music zouden groepen als Velvet Underground en Einstürzende Neubauten niet denkbaar zijn, en de meer vrijblijvend voortkabbelende ambient music vult inmiddels menige wachtkamer. In de jaren zeventig en tachtig jaren maakten Reich en de zijnen furore in Europa, en sommige componisten bleven elementen aan minimal music ontlenen.

Zaterdag wierpen de ensembles van het Haags Conservatorium onder Reinbert de Leeuw zich vol overgave op de Reich van de jaren tachtig. Eerst op de The Desert Music (1984) voor koor en ensemble, daarna op de Tehillim (1981) in een setting voor vier vrouwenstemmen en zeventien musici. Met deze Hebreeuwse psalmencyclus ontdekte Reich zijn joodse roots en als zodanig werd het een sleutelwerk voor zijn verdere ontwikkeling. Opmerkelijk is het derde deel, het eerste langzame sinds zijn studietijd. Nog opmerkelijker is de ruimte die er naast de canons aan de klassieke functionele harmoniek wordt geboden: van het experiment terug naar af. Het is een muziek die minder associaties oproept met een zandloper dan met een onaangeroerd glaasje cola, maar die toch altijd nog bruisender klinkt dan de brouwsels van Riley en Glass, wier minimalisme geheel is verworden tot stroperige muzak.

Concert: Ensembles Koninklijk Conservatorium o.l.v. Reinbert de Leeuw. Programma met werken van Steve Reich. Gehoord: 6/12 Kon. Conservatorium, Den Haag. Herh.: 8/12 Paradiso, Amsterdam; 9/12 Vredenburg, Utrecht. Radio 4: 15/12.