Schisma bedreigt orthodoxe kerk

In de orthodoxe kerk is ruzie uitgebroken tussen de patriarch en de Griekse aartsbisschop.

In de orthodoxe kerk dreigt een `schisma'. Binnen de kerk is een conflict ontstaan over het bisdom Thessaloniki, het op een na grootste in Griekenland, waar door de dood van bisschop Panthelomeion een nieuwe benoeming nodig is. Ook voor een kleiner Noord-Grieks bisdom, Eleftherópolis, wordt een nieuwe bisschop gezocht.

Beide bisdommen staan nog onder de geestelijke supervisie van de patriarch van Constantinopel, Bartholoméos, leider van alle orthodoxen. Nadat Griekenland onafhankelijk was geworden van het Ottomaanse Rijk werd in 1850 de Griekse Kerk erkend als `autokefaal', eigenhoofdig. Maar dit gold slechts voor het nog zeer kleine koninkrijk. Het gebied breidde zich later uit, maar Constantinopel behield medezeggenschap bij de bisschopbenoemingen in de 36 zogeheten `Nieuwe Territoria'.

Maar aartsbisschop Christódoulos heeft vanaf zijn aantreden in 1998 zijn titel `van Athene en heel Griekenland' waar willen maken. Hij probeerde bijvoorbeeld (tevergeefs) zijn naam te laten vermelden bij de gebeden in de noordelijke kerken, naast die van Bartholoméos. Nu staat hij erop dat de kandidatenlijst voor beide bisdommen naar de patriarch wordt gestuurd `ter informatie' en niet `ter goedkeuring'. Bartholoméos houdt vast aan zijn recht er namen af te halen of aan toe te voegen.

In een brief dreigt Bartholoméus met sancties, mogelijk zal hij de nieuwe bisschoppen niet erkennen, of zelfs tegenbisschoppen benoemen. Op korte termijn zullen waarschijnlijk geen benoemingen plaatsvinden; Christódoulos verwijst veelbetekend naar de kerstperiode en haar `Godmenselijke boodschap van liefde en vrede'.

Maar in de laatste maanden is het wederzijds al tot uiterst vinnige uitspraken gekomen. Christódoulos wees een voorstel, voor besprekingen zelf naar Istanbul te komen, af met de voor een bisschop opmerkelijke woorden: ,,Ik ga niet mijn broek neerhalen.'' En Bartholoméos verklaarde: ,,Ik ben niet bang voor oorlog, mijn pijlenkoker is gevuld.''

De Griekse regering heeft zich tot nu toe buiten het conflict tussen de staatskerk en het patriarchaat gehouden, maar komt in de problemen als de benoemingen hebben plaatsgevonden, omdat de minister van Onderwijs en Geloofszaken die zou moeten bekrachtigen. De kans is groot dat de kwestie dan ook een intern politieke gaat worden. Daar zit niemand tijdens de campagne voor de parlementsverkiezingen van het voorjaar op te wachten.